August 2026

August 31, 2026


Menteri Perancangan, Pembangunan & Infrastruktur RSNB-GiE berkata masyarakat Sabah di perantauan perlu terus memelihara hubungan dengan sejarah, budaya dan tanah kelahiran mereka

MILDURA, Victoria, 1 September 2026: Timothy S Arambala, yang diperkenalkan oleh Republic of Sabah North Borneo Government-in-Exile (RSNB-GiE) sebagai Menteri Perancangan, Pembangunan & Infrastruktur, berkata Sambutan Hari Sabah 2026 di Mildura membawa mesej penting mengenai pemeliharaan identiti, budaya dan perpaduan masyarakat Sabah yang tinggal jauh dari tanah kelahiran.

Dalam kenyataan yang dikeluarkan sempena sambutan itu, Timothy berkata masyarakat Sabah di perantauan, termasuk mereka yang menetap dan bekerja di Australia, tidak seharusnya kehilangan hubungan dengan sejarah, budaya dan asal-usul mereka walaupun tinggal ribuan kilometer dari Sabah.

Sambutan Hari Sabah 2026 di Mildura diadakan pada 29 Ogos dengan tema “Menghargai Akar Kita. Meraikan Identiti Kita.”

Menurut Timothy, pemilihan Mildura sebagai lokasi sambutan mempunyai makna tersendiri kerana kawasan serantau Victoria itu menjadi tempat tinggal dan tempat mencari rezeki bagi sebahagian masyarakat Sabah dan Borneo.

Beliau berkata acara memperingati identiti Sabah tidak seharusnya hanya tertumpu di bandar-bandar besar seperti Melbourne atau Sydney.

“Sabah ada di mana saja orang Sabah berada,” menurut mesej yang dibawa melalui kenyataan tersebut.

Timothy berkata penganjuran sambutan di Mildura juga merupakan satu pengiktirafan terhadap masyarakat Sabah yang bekerja, membina keluarga dan menjalani kehidupan di kawasan serantau Australia.

Menurutnya, walaupun masyarakat diaspora mungkin kecil berbanding komuniti di bandar besar, mereka masih boleh memainkan peranan penting dalam memelihara budaya, sejarah serta hubungan antara generasi.

Data Banci Australia 2021 menunjukkan seramai 1,097 penduduk kelahiran Malaysia tinggal di kawasan Mildura, bersamaan kira-kira 1.9 peratus daripada jumlah penduduk kawasan itu.

Bagaimanapun, data rasmi Australia tidak membezakan penduduk kelahiran Malaysia berdasarkan negeri asal. Oleh itu, jumlah sebenar masyarakat Sabah yang tinggal di Mildura tidak dapat ditentukan melalui statistik tersebut.

Kewujudan masyarakat Sabah yang aktif mempertahankan budaya mereka di Victoria turut dapat dilihat melalui penganjuran acara kebudayaan lain seperti Kaamatan di Melbourne.

Timothy berkata salah satu matlamat penting Sambutan Hari Sabah ialah memastikan generasi muda daripada keluarga Sabah yang lahir atau membesar di luar negara mendapat peluang mengenali sejarah dan warisan keluarga mereka.

Menurutnya, generasi tersebut perlu didedahkan kepada sejarah Sabah, makanan tradisional, muzik, bahasa, pakaian, seni dan kepelbagaian masyarakat yang membentuk identiti Sabah.

Sabah mempunyai masyarakat yang terdiri daripada pelbagai kumpulan etnik dan budaya, antaranya Kadazan, Dusun, Murut, Rungus, Bajau, Bisaya, Brunei, Kedayan, Orang Sungai, Lundayeh serta banyak lagi komuniti lain.

Timothy berkata kepelbagaian tersebut tidak seharusnya menjadi faktor yang memisahkan orang Sabah.

Sebaliknya, beliau melihat kepelbagaian itu sebagai salah satu kekuatan utama Sabah.

Menurut beliau, identiti bersama sebagai orang Sabah harus mampu melangkaui perbezaan suku kaum, agama, daerah, bahasa dan latar belakang.

Sambutan di Mildura turut menyediakan ruang kepada masyarakat Sabah, Sarawak dan komuniti Borneo lain untuk bertemu, berkongsi pengalaman, menikmati makanan dan budaya serta membina hubungan dengan masyarakat Australia yang lebih luas.

Timothy berkata perpaduan tidak boleh dibina melalui slogan semata-mata.

Menurutnya, perpaduan perlu dibina melalui hubungan sesama manusia, pertemuan, perbualan, perkongsian budaya, sikap saling menghormati dan kesediaan untuk memahami antara satu sama lain.

Beliau turut melihat masyarakat Sabah di luar negara sebagai satu aset yang berpotensi menghubungkan Sabah dengan dunia luar.

Ramai orang Sabah kini bekerja, belajar, berniaga dan membina kerjaya di Australia serta negara-negara lain.

Menurut Timothy, pengalaman, kemahiran dan pengetahuan yang diperoleh masyarakat diaspora di luar negara boleh memainkan peranan dalam bidang pendidikan, pembangunan kemahiran, kepakaran profesional, perniagaan, teknologi, budaya dan hubungan antara masyarakat.

Beliau berkata hubungan tersebut perlu terus dipelihara supaya masyarakat Sabah di luar negara tidak terputus daripada perkembangan dan masa depan tanah kelahiran mereka.

Walaupun sambutan di Mildura berlangsung pada 29 Ogos, tarikh rasmi Hari Sabah ialah 31 Ogos.

Kerajaan Sabah secara rasmi mengisytiharkan 31 Ogos sebagai Hari Sabah melalui warta kerajaan yang diterbitkan pada Jun 2024.

Pada 31 Ogos 2026, sambutan rasmi Hari Sabah turut berlangsung di Dataran Bandaraya, Kota Kinabalu, dengan kehadiran Yang di-Pertua Negeri Sabah Tun Musa Aman, Ketua Menteri Datuk Seri Panglima Hajiji Noor serta ribuan masyarakat.

Dari sudut sejarah, 31 Ogos 1963 merupakan tarikh penting dalam perkembangan perlembagaan North Borneo, yang kemudiannya dikenali sebagai Sabah.

Rekod diplomatik Australia pada tahun 1963 menyatakan bahawa Sabah dan Sarawak telah mencapai tahap pemerintahan sendiri menjelang pembentukan Malaysia pada 16 September 1963.

Bagaimanapun, terdapat perbezaan dari sudut undang-undang dan sejarah antara pemerintahan sendiri dengan kedaulatan antarabangsa sepenuhnya.

Akta Malaysia 1963 yang diluluskan oleh Parlimen British memperuntukkan penamatan kedaulatan dan bidang kuasa British ke atas North Borneo, Sarawak dan Singapura apabila susunan Malaysia berkuat kuasa pada 16 September 1963.

Oleh itu, status tepat Sabah dalam tempoh antara 31 Ogos dan 16 September 1963 terus menjadi perkara yang dibahaskan dari sudut sejarah, perlembagaan dan politik.

RSNB menyatakan bahawa organisasinya ditubuhkan di Australia pada tahun 2020 dan memperjuangkan kemerdekaan Sabah melalui pendekatan aman dan politik.

Pada September 2025, organisasi itu mengisytiharkan penubuhan Republic of Sabah North Borneo Government-in-Exile di Melbourne.

Setakat semakan dibuat, tidak terdapat kenyataan awam daripada Kerajaan Australia yang menunjukkan pengiktirafan diplomatik terhadap RSNB-GiE sebagai kerajaan rasmi Sabah.

Jabatan Hal Ehwal Luar Negeri dan Perdagangan Australia, atau DFAT, masih menjalankan hubungan diplomatik rasmi Australia dengan Malaysia dan merujuk pejabat diplomatiknya di Sabah sebagai Konsulat Australia di Kota Kinabalu, Sabah, Malaysia.

Tidak terdapat juga kenyataan awam daripada Jabatan Dalam Negeri Australia yang menunjukkan bahawa jabatan berkenaan menaja, menyokong atau memberikan pengiktirafan rasmi kepada Sambutan Hari Sabah di Mildura atau RSNB-GiE.

Namun bagi Timothy, mesej utama sambutan tersebut adalah lebih luas daripada soal politik semata-mata.

Beliau menekankan bahawa orang Sabah yang membina kehidupan di luar negara tidak semestinya harus meninggalkan identiti, budaya dan hubungan mereka dengan tanah kelahiran.

Sebaliknya, pengalaman hidup di luar negara boleh memperkayakan pengetahuan dan pandangan generasi Sabah sambil membolehkan mereka terus menghargai akar keluarga masing-masing.

“Sabah mungkin jauh dari Mildura, tapi Sabah tetap dekat di hati kita,” demikian mesej utama yang dibawa melalui kenyataan Sambutan Hari Sabah 2026.

Bagi Timothy dan penganjur, sambutan di Mildura merupakan satu usaha kecil tetapi bermakna untuk memastikan identiti Sabah terus hidup dalam kalangan generasi diaspora, tidak kira sejauh mana mereka berada dari tanah kelahiran.
Read more »

August 31, 2026


Presiden SSKM Australia jelaskan kedudukan organisasi, bezakan gerakan Australia daripada SSKM UK serta mahu perjuangan Sabah-Sarawak dibina atas pendidikan, bukti, demokrasi dan kaedah aman

MILDURA, Victoria, 1 September 2026: Presiden SSKM Australia, Ray Chalmer Jefferson, menggariskan lima teras utama hala tuju organisasi itu dalam ucapan yang beliau sediakan dan sampaikan sempena Hari Sabah Mildura 2026, dengan memberi penekanan kepada pendidikan awam, pembinaan gerakan yang aman dan sah, kerjasama strategik, dokumentasi serta pembinaan mandat rakyat, selain menjaga maruah masyarakat Sabah dan Sarawak di Australia.

Dalam ucapan rasmi bertajuk “Hari Sabah Mildura 2026: Kedudukan, Visi dan Misi SSKM Australia”, Ray turut menjelaskan kedudukan SSKM Australia sebagai organisasi yang mempunyai pentadbiran, keahlian, kepimpinan dan hala tujunya sendiri.

Menurut beliau, SSKM merupakan singkatan kepada Sabah Sarawak Keluar Malaysia, manakala SSKM Australia bergerak sebagai sebuah organisasi rakyat yang berasaskan pendidikan, penyelidikan, dokumentasi, tindakan sivik serta perjuangan secara aman dan demokratik.

Ray berkata organisasi berkenaan diwujudkan sebagai wadah bersama masyarakat Sabah dan Sarawak di Australia dan terbuka kepada semua tanpa mengira suku, agama, daerah, fahaman politik, kedudukan ekonomi atau latar belakang sosial.

Salah satu perkara utama yang ditekankan Ray dalam ucapannya ialah kedudukan SSKM Australia berhubung organisasi SSKM di United Kingdom yang dikaitkan dengan Doris Jones.

Beliau menegaskan bahawa SSKM Australia tidak sama dengan SSKM UK dan menyatakan bahawa organisasi di Australia itu tidak bergabung, tidak bernaung serta tidak mempunyai hubungan organisasi, pentadbiran, kewangan atau perwakilan dengan organisasi berkenaan.

Menurut Ray, SSKM Australia tidak bertindak bagi pihak SSKM UK dan organisasi di United Kingdom itu juga tidak mempunyai kuasa untuk mewakili, mengarah atau membuat keputusan bagi pihak SSKM Australia.

“Persamaan nama tidak bermaksud persamaan organisasi. Persamaan singkatan tidak bermaksud kedua-duanya berada di bawah pentadbiran yang sama,” menurut teks ucapan tersebut.

Beliau berkata penjelasan itu penting kerana penggunaan nama atau singkatan yang sama boleh menimbulkan kekeliruan dalam kalangan masyarakat Sabah dan Sarawak.

Ray menegaskan bahawa sebarang kenyataan rasmi SSKM Australia hanya boleh dikeluarkan melalui saluran dan kepimpinan organisasi itu sendiri.

Ray turut menegaskan bahawa SSKM Australia bukan milik seorang presiden, pengasas, pemimpin atau mana-mana individu.

Sebaliknya, beliau berkata organisasi itu seharusnya menjadi milik bersama masyarakat Sabah dan Sarawak yang berada di Australia, manakala jawatan dalam organisasi hanyalah satu amanah sementara untuk berkhidmat kepada ahli dan masyarakat.

Beliau mengingatkan bahawa tiada sesiapa seharusnya menggunakan nama SSKM Australia semata-mata untuk mendapatkan pengaruh, kedudukan, keuntungan atau kepentingan peribadi.

“Kepimpinan bukan pemilikan. Jawatan bukan kekuasaan mutlak. Kepimpinan ialah amanah untuk berkhidmat,” katanya dalam ucapan tersebut.

Menurut Ray, organisasi yang kukuh perlu dibina berasaskan perlembagaan, keahlian, keputusan bersama, pembahagian tanggungjawab, akauntabiliti dan ketelusan supaya perjuangan tidak bergantung kepada seorang individu atau pemimpin semata-mata.

Dalam ucapannya, Ray turut menyentuh kedudukan 31 Ogos 1963, yang kini diperingati sebagai Hari Sabah.

Beliau berkata pada tarikh itu, pentadbiran North Borneo mula bergerak di bawah kerajaan tempatan yang dipimpin Ketua Menteri Donald Stephens dan 31 Ogos mempunyai nilai sejarah sebagai satu tahap penting dalam perkembangan pemerintahan sendiri.

Namun, Ray mengambil pendekatan lebih berhati-hati dengan tidak mendakwa bahawa North Borneo menjadi sebuah negara berdaulat sepenuhnya yang diiktiraf di peringkat antarabangsa pada 31 Ogos 1963.

Sebaliknya, beliau menyatakan bahawa Britain masih memegang tanggungjawab rasmi sehingga Malaysia diwujudkan pada 16 September 1963.

Pendekatan itu membezakan antara pemerintahan sendiri dalaman dengan kemerdekaan atau kedaulatan penuh di peringkat antarabangsa.

Berdasarkan rekod sejarah dan perundangan yang telah diteliti SNO sebelum ini, 31 Ogos 1963 memang menandakan satu perkembangan penting dalam pentadbiran tempatan North Borneo, tetapi bukti yang ada tidak menyokong secara jelas dakwaan bahawa Sabah wujud sebagai sebuah negara berdaulat sepenuhnya selama 16 hari sebelum 16 September 1963.

Ray berkata nilai sebenar Hari Sabah bukan semata-mata terletak pada persoalan istilah, tetapi pada kesediaan rakyat memahami apa yang sebenarnya berlaku dalam proses dekolonisasi North Borneo.

Ray berkata sambutan Hari Sabah tidak seharusnya terhad kepada pakaian tradisional, muzik, tarian dan makanan.

Menurut beliau, semua itu penting sebagai lambang kebudayaan, tetapi Hari Sabah membawa pengertian yang lebih mendalam kerana ia memberi ruang kepada rakyat meneliti sejarah tanah air serta kedudukan Sabah dalam pembentukan Malaysia.

Beliau mengemukakan lima persoalan utama, termasuk apa sebenarnya berlaku pada 31 Ogos 1963, bagaimana Malaysia dibentuk pada 16 September 1963, apakah janji yang diberikan kepada Sabah dan Sarawak, sama ada hak dan perlindungan tersebut telah dihormati serta sama ada rakyat Sabah dan Sarawak mempunyai hak menentukan masa depan politik mereka sendiri.

Ray menegaskan bahawa mengingati sejarah bukan tindakan permusuhan, mengemukakan pertanyaan bukan perbuatan kebencian dan mencari kebenaran bukan serangan terhadap rakyat Malaysia biasa.

Menurut beliau, sebuah masyarakat yang matang perlu berani meneliti sejarah melalui dokumen, bukti, kajian dan perbincangan secara aman.

Ray berkata misi pertama SSKM Australia ialah memberikan pendidikan kepada rakyat mengenai Perjanjian Malaysia 1963, proses dekolonisasi, hak penentuan nasib sendiri dan cadangan referendum atau konsultasi rakyat.

Beliau berkata ramai rakyat Sabah dan Sarawak pernah mendengar mengenai Suruhanjaya Cobbold, Jawatankuasa Antara Kerajaan, 20 Perkara Sabah, 18 Perkara Sarawak, Manila Accord dan Perjanjian Malaysia 1963.

Namun, menurut beliau, mengetahui nama dokumen sahaja tidak mencukupi.

Ray berkata rakyat perlu membaca dan memahami kandungannya serta mengetahui siapa yang membuat keputusan, siapa yang mempunyai kuasa pada ketika itu dan apakah janji serta perlindungan yang diberikan kepada Sabah dan Sarawak.

Beliau turut menekankan keperluan membezakan antara fakta yang telah disahkan, tafsiran sejarah, hujah undang-undang, pendapat politik dan perkara yang masih memerlukan pembuktian.

Menurutnya, perjuangan politik mesti dibina berdasarkan dokumen yang sahih, penyelidikan yang berwibawa dan analisis yang bertanggungjawab, bukan khabar angin atau dakwaan tanpa bukti.

Misi kedua yang digariskan Ray ialah membina sebuah gerakan yang sah, sivik dan berdisiplin di Australia.

Beliau berkata kaedah perjuangan SSKM Australia merangkumi pendidikan, penyelidikan, dokumentasi, dialog, kempen kesedaran, penyertaan demokratik dan advokasi antarabangsa.

Ray secara jelas menolak keganasan, kebencian, diskriminasi, ancaman dan ugutan.

Menurut beliau, SSKM Australia akan terus memperjuangkan penyelesaian yang aman, demokratik dan berasaskan undang-undang.

“Matlamat politik tidak boleh menjadi alasan untuk melanggar undang-undang atau mencetuskan permusuhan antara masyarakat,” katanya.

Beliau berkata kekuatan perjuangan perlu datang daripada ilmu, disiplin, keberanian moral dan kebenaran yang dapat dibuktikan.

Ray berkata misi ketiga SSKM Australia ialah membina kerjasama strategik dengan organisasi lain, termasuk Republic of Sabah North Borneo atau RSNB, khususnya dalam pembangunan sistem digital dan pelaksanaan advokasi.

Menurut beliau, kerjasama itu bertujuan membangunkan mekanisme penyertaan rakyat, memperkukuh pengumpulan maklumat dan membawa isu Sabah serta Sarawak melalui saluran yang lebih tersusun.

Bagaimanapun, Ray menegaskan bahawa setiap kerjasama mesti mempunyai bidang kuasa yang jelas.

Beliau berkata kerjasama tidak bermaksud mana-mana pihak boleh mengambil alih SSKM Australia, sebaliknya organisasi itu perlu mengekalkan identiti, pentadbiran dan pertanggungjawabannya sendiri.

Menurutnya, setiap bentuk kerjasama mesti berasaskan ketelusan, akauntabiliti, penghormatan dan kepentingan rakyat Sabah dan Sarawak.

Ray berkata misi keempat ialah mengumpulkan bukti, dokumen sejarah, rekod rasmi, testimoni rakyat, data keahlian dan rekod penyertaan secara sistematik serta bertanggungjawab.

Beliau berkata sebuah perjuangan yang mahu dihormati di peringkat antarabangsa perlu dibina atas bukti yang dapat diperiksa dan disahkan.

Matlamatnya, menurut beliau, ialah membina satu bentuk mandat awam yang boleh disahkan dan menyeru supaya konsultasi demokratik mengenai masa depan Sabah dan Sarawak dapat diadakan dengan pemerhatian di peringkat antarabangsa.

Ray menegaskan bahawa masa depan Sabah dan Sarawak tidak seharusnya ditentukan oleh seorang pemimpin atau sebuah organisasi sahaja.

Sebaliknya, katanya, rakyat mesti diberikan ruang untuk membuat keputusan sendiri.

Prinsip yang diketengahkan dalam ucapan itu ialah:

“Autonomi harus diperjuangkan dan Kemerdekaan harus dikecapi, Biarlah Rakyat Menentukan.”

Bagaimanapun, dari sudut undang-undang, sebarang referendum atau konsultasi dalam talian yang dianjurkan oleh sebuah organisasi bukan kerajaan tidak secara automatik mempunyai kedudukan sebagai referendum yang mengikat.

Sekiranya mahu digunakan sebagai ukuran mandat politik yang mempunyai kredibiliti lebih luas, proses sedemikian memerlukan sistem pengesahan pengundi, peraturan kelayakan yang jelas, audit bebas, ketelusan, perlindungan data dan mekanisme pemerhatian yang boleh dipercayai.

Misi kelima pula memberi tumpuan kepada suara politik, keselamatan dan maruah masyarakat Sabah dan Sarawak yang tinggal di luar negara.

Ray berkata anak Sabah dan Sarawak di Australia tidak seharusnya berasa terasing, tidak dipedulikan atau takut menyatakan identiti mereka.

Beliau mahu SSKM Australia menjadi sebuah ruang bersama yang selamat dan terbuka kepada masyarakat Sabah dan Sarawak.

Antara bidang yang mahu diberikan perhatian ialah jaringan pekerjaan dan hak pekerja, pendidikan dan latihan kemahiran, kesihatan, kebajikan, bantuan kecemasan, rujukan undang-undang dan imigresen serta masalah keluarga dan pengasingan sosial.

Pada masa sama, Ray menegaskan bahawa SSKM Australia tidak boleh menjanjikan keputusan undang-undang atau imigresen kepada ahli.

Beliau turut mengingatkan bahawa ahli organisasi tidak boleh mendakwa sebagai peguam, ejen migrasi, doktor atau kaunselor jika mereka tidak mempunyai kelayakan profesional yang diperlukan.

Menurut beliau, peranan organisasi ialah mendengar, memberikan maklumat umum dan menghubungkan mereka yang memerlukan bantuan kepada pihak profesional yang bertauliah.

Mengakhiri ucapannya, Ray menyeru seluruh masyarakat Sabah dan Sarawak di Australia supaya tidak menjadi orang asing antara satu sama lain.

Beliau meminta masyarakat supaya tidak membenarkan perbezaan daerah, suku, agama atau pandangan politik memecahbelahkan mereka.

Golongan profesional digalakkan menjadi mentor, mereka yang memahami undang-undang diminta membantu mengenal pasti sumber perundangan yang boleh dipercayai, penyelidik digalakkan meneliti rekod sejarah dan golongan pelajar diminta membawa tenaga serta idea baharu.

Ray turut meminta generasi yang lahir sebelum Malaysia diisytiharkan supaya memelihara dan berkongsi pengalaman serta ingatan mereka.

Ibu bapa pula diseru mengajar anak-anak mengenai asal-usul dan sejarah keluarga masing-masing.

Beliau berkata mereka yang percaya kepada hak Sabah dan Sarawak untuk menentukan masa depan sendiri perlu memperjuangkan kepercayaan itu secara aman, berilmu, bertanggungjawab dan berdisiplin.

Ray berkata Hari Sabah di Mildura bukan sekadar memperingati satu peristiwa sejarah, tetapi juga membawa mesej bahawa identiti Sabah tidak seharusnya hilang hanya kerana seseorang tinggal jauh dari tanah air.

Pada masa yang sama, katanya, sambutan itu membuka ruang persaudaraan kepada masyarakat Sarawak yang turut membentuk keluarga besar SSKM Australia.

Beliau mengulangi bahawa SSKM Australia bukan milik individu, bukan alat untuk kepentingan peribadi dan tidak seharusnya dikuasai oleh seorang pemimpin.

Ray berharap Hari Sabah Mildura dapat menjadi permulaan kepada pembentukan jaringan masyarakat Sabah dan Sarawak yang lebih kuat di Australia.

“Marilah kita membina gerakan yang mendidik, bukan mengelirukan. Marilah kita membina komuniti yang membantu, bukan meninggalkan. Marilah kita membina kepimpinan yang berkhidmat, bukan menguasai,” katanya.

Beliau menutup ucapannya dengan menyeru masyarakat mempertahankan kebenaran melalui bukti, memperjuangkan keadilan secara aman dan membina perpaduan tanpa menghapuskan perbezaan.

“Sabah dan Sarawak bukan sekadar tempat asal kita. Sabah dan Sarawak ialah tanah air yang sejarah, identiti, maruah dan masa depannya menjadi tanggungjawab kita bersama,” katanya.

Ucapan berkenaan diakhiri dengan seruan “Salam Referendum” dan ungkapan “Pergo et Perago”.

Nota editorial SNO: Identiti Ray Chalmer Jefferson sebagai individu yang menyediakan dan menyampaikan ucapan ini telah disahkan kepada SNO. Kandungan mengenai kedudukan, visi, misi dan hubungan organisasi dalam artikel ini adalah berdasarkan teks rasmi SSKM Australia, manakala perkara berkaitan sejarah dan implikasi undang-undang dinyatakan secara berasingan bagi membezakan kenyataan politik daripada fakta yang boleh disahkan.
Read more »

August 24, 2026 ,


Gerakan RSNB-GiE dari Australia semakin tersusun dan mendapat perhatian, tetapi sokongan majoriti rakyat Sabah serta pengiktirafan antarabangsa masih belum dapat dibuktikan.

MELBOURNE, 25 Ogos 2026: Hampir setahun selepas Mosses Paul Anap mengisytiharkan Republic of Sabah North Borneo Government-in-Exile atau RSNB-GiE di Melbourne, persoalan yang semakin penting bukan lagi sama ada gerakan kemerdekaan Sabah itu wujud, tetapi sama ada gerakan tersebut benar-benar mampu menyatukan rakyat Sabah daripada pelbagai kaum, agama, daerah dan latar belakang politik untuk memperjuangkan satu perubahan besar terhadap masa depan negeri itu.

Berdasarkan maklumat yang dapat disahkan setakat ini, Mosses dan gerakan Republic of Sabah North Borneo atau RSNB telah berjaya membina satu organisasi politik di luar Malaysia yang berterusan menjalankan aktiviti, demonstrasi aman, program penerangan dan advokasi mengenai hak menentukan nasib sendiri Sabah.

RSNB-GiE telah diisytiharkan secara rasmi di Melbourne pada 13 September 2025 dan menurut dokumen organisasi tersebut, pengisytiharan itu berkuat kuasa pada 16 September 2025. Mosses dinamakan sebagai Presiden dan Ketua Government-in-Exile yang mendakwa mahu memperjuangkan hak menentukan nasib sendiri Sabah melalui saluran aman, demokratik, diplomatik dan undang-undang.

Namun begitu, pengisytiharan sebuah Government-in-Exile dengan sendirinya tidak menjadikan organisasi itu sebuah kerajaan yang diiktiraf oleh masyarakat antarabangsa.

Setakat maklumat awam yang dapat dikenal pasti, belum ada bukti bahawa kerajaan Australia, Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu atau mana-mana kerajaan asing telah mengiktiraf RSNB-GiE sebagai kerajaan sah yang mewakili Sabah.

Atas sebab itu, istilah yang lebih tepat dari sudut kewartawanan buat masa ini ialah “Government-in-Exile yang diisytiharkan sendiri oleh RSNB”, bukannya kerajaan Sabah yang sudah mendapat pengiktirafan antarabangsa.

Walaupun masih belum mempunyai pengiktirafan tersebut, Mosses dan rangkaian aktivis berkaitan telah menunjukkan bahawa sebuah gerakan diaspora yang kecil boleh menghasilkan perhatian politik yang jauh lebih besar daripada jumlah peserta yang terlibat.

Demonstrasi yang diadakan di hadapan Parlimen Victoria, Melbourne pada September 2024 menjadi contoh bagaimana satu tindakan politik di Australia boleh mencetuskan perbincangan besar di Malaysia selepas rakaman berkaitan bendera Malaysia, Sabah dan Sarawak tersebar secara meluas di media sosial.

Polis Malaysia kemudian memaklumkan bahawa puluhan laporan polis dibuat berhubung rakaman berkenaan.

Peristiwa itu memberi satu petunjuk bahawa gerakan dari luar negara mampu menembusi perbincangan politik di Sabah dan Malaysia melalui media sosial, media berita dan jaringan aktivis.

Bagaimanapun, perhatian awam tidak sama dengan mandat rakyat.

Persoalan paling besar ialah sama ada majoriti rakyat Sabah sendiri benar-benar mahukan kemerdekaan daripada Malaysia.

Setakat ini, Sabahan News Online tidak menemui satu tinjauan pendapat Sabah secara menyeluruh, bebas dan boleh dipercayai yang membuktikan bahawa majoriti rakyat Sabah menyokong kemerdekaan.

Ketiadaan data seperti itu bermaksud dakwaan bahawa “majoriti rakyat Sabah mahu keluar daripada Malaysia” tidak boleh dilaporkan sebagai fakta.

Dalam masa yang sama, dakwaan bahawa rakyat Sabah secara keseluruhannya menolak kemerdekaan juga tidak boleh dibuat tanpa data yang kukuh.

Apa yang lebih jelas ialah sentimen politik “Sabah First”, tuntutan MA63, hak hasil negeri, isu minyak dan gas, 40 peratus hasil Persekutuan, autonomi imigresen serta rasa tidak puas hati terhadap pembangunan Sabah terus menjadi isu penting dalam politik negeri.

Pilihan Raya Negeri Sabah 2025 memberi gambaran jelas tentang keadaan tersebut.

Gabungan Rakyat Sabah muncul sebagai blok terbesar dengan 29 kerusi, manakala Warisan memperoleh 25 kerusi. Barisan Nasional mendapat enam kerusi, sementara baki kerusi dibahagikan antara beberapa parti kecil dan calon bebas.

Keputusan itu menunjukkan bahawa sentimen terhadap parti-parti tempatan Sabah memang kuat.

Namun keputusan tersebut tidak boleh dianggap sebagai referendum kemerdekaan.

Seseorang boleh menyokong parti Sabah tetapi masih mahu Sabah kekal dalam Malaysia.

Seseorang juga boleh menuntut pelaksanaan penuh MA63, peningkatan autonomi, hak petroleum atau 40 peratus hasil tanpa menyokong pemisahan daripada Persekutuan.

Di sinilah cabaran terbesar Mosses bermula.

Beliau bukan sahaja perlu meyakinkan rakyat bahawa Sabah mempunyai rungutan sejarah dan perlembagaan yang belum selesai.

Beliau juga perlu membuktikan bahawa kemerdekaan merupakan pilihan yang lebih baik berbanding pembaharuan hubungan Sabah dengan Persekutuan melalui MA63, mahkamah, rundingan politik dan pindaan perlembagaan.

Dalam politik Sabah hari ini, hampir semua parti tempatan mendakwa mereka mempertahankan hak Sabah.

Tetapi mereka tidak bersetuju mengenai penyelesaian.

Kebanyakan pemimpin arus perdana masih menuntut hak Sabah dalam kerangka Malaysia.

Gerakan kemerdekaan pula berpendapat bahawa perselisihan yang berterusan selama lebih enam dekad menunjukkan bahawa masalah Sabah bukan sekadar kegagalan pelaksanaan MA63, tetapi berpunca daripada struktur hubungan politik itu sendiri.

Perbezaan ini sangat besar.

Ia bermaksud Mosses tidak hanya berhadapan dengan Kuala Lumpur, tetapi juga perlu meyakinkan rakyat Sabah yang masih percaya bahawa hak mereka boleh dipulihkan tanpa perlu keluar daripada Malaysia.

Isu sejarah 1963 juga menjadi sebahagian besar daripada perbahasan tersebut.

Satu perkara yang dapat disahkan ialah tidak pernah diadakan referendum satu orang satu undi di North Borneo untuk menentukan sama ada rakyat mahu Malaysia.

Sebaliknya, Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menghantar sebuah misi pada 1963 untuk menilai kehendak penduduk North Borneo dan Sarawak.

Misi tersebut kemudian melaporkan bahawa terdapat sokongan majoriti yang besar terhadap Malaysia.

Namun proses tersebut bukan referendum dan metodologi serta keadaan politik di sekelilingnya terus dipersoalkan oleh pengkritik dan aktivis kemerdekaan.

Indonesia dan Filipina juga mempertikaikan beberapa aspek proses penubuhan Malaysia pada ketika itu.

Oleh itu, kenyataan bahawa “tiada referendum pernah dibuat” adalah benar.

Tetapi kenyataan bahawa “PBB langsung tidak pernah menilai kehendak rakyat Sabah” adalah tidak tepat kerana satu misi penentuan memang pernah dijalankan.

Begitu juga, penglibatan PBB pada 1963 tidak boleh disederhanakan sebagai satu keputusan mahkamah antarabangsa yang secara automatik mengesahkan setiap aspek perundangan Malaysia Agreement 1963.

Perbahasan mengenai MA63, kapasiti undang-undang North Borneo ketika itu dan prinsip self-determination masih merupakan isu yang boleh dianalisis secara sejarah dan undang-undang, tetapi bukan satu perkara yang sudah diputuskan memihak kepada gerakan kemerdekaan.

Dalam undang-undang antarabangsa, prinsip hak menentukan nasib sendiri memang diiktiraf.

Piagam PBB dan International Covenant on Civil and Political Rights mengiktiraf hak sesuatu bangsa menentukan kedudukan politik dan hala tuju pembangunan mereka.

Namun hak menentukan nasib sendiri tidak semestinya bermaksud setiap wilayah mempunyai hak automatik untuk berpisah secara unilateral daripada sebuah negara berdaulat.

Dalam amalan antarabangsa, tuntutan pemisahan biasanya menjadi lebih kuat apabila melibatkan penjajahan, pendudukan asing atau keadaan luar biasa di mana sesuatu masyarakat dinafikan secara serius daripada menjalankan penentuan nasib sendiri melalui saluran dalaman.

Sabah pula hari ini diiktiraf secara antarabangsa sebagai sebahagian daripada Malaysia.

Sabah juga tidak berada dalam senarai semasa Wilayah Tidak Berkerajaan Sendiri di bawah Jawatankuasa Dekolonisasi PBB.

Keadaan ini menjadikan laluan undang-undang dan diplomatik menuju kemerdekaan jauh lebih sukar daripada sekadar membuat satu pengisytiharan politik.

Bagi RSNB-GiE, cabaran utama bukan hanya untuk membangunkan hujah sejarah, tetapi untuk membuktikan bahawa rakyat Sabah sendiri memberi mandat demokratik yang jelas kepada gerakan tersebut.

Australia memberi kelebihan tertentu kepada Mosses.

Di sana, gerakan politik yang aman dan terbuka mempunyai ruang lebih besar untuk mengadakan perhimpunan, menerbitkan bahan, membina hubungan dengan masyarakat sivil, akademik, media dan pihak diplomatik.

Melbourne juga membolehkan isu Sabah dibawa keluar daripada sempadan politik Malaysia dan diperkenalkan kepada masyarakat antarabangsa.

Namun Australia pada masa yang sama mempunyai hubungan diplomatik, perdagangan dan pertahanan yang sangat rapat dengan Malaysia.

Hubungan kedua-dua negara dipandu oleh Comprehensive Strategic Partnership, perdagangan dua hala bernilai puluhan bilion dolar serta kerjasama pertahanan melalui Five Power Defence Arrangements.

Oleh itu, tidak ada tanda pada masa ini bahawa Canberra bersedia memberikan pengiktirafan kepada sebuah kerajaan Sabah dalam buangan.

Ini mewujudkan satu keadaan yang menarik.

Australia boleh menjadi tempat yang selamat dan berkesan untuk menjalankan advokasi politik, tetapi pada masa yang sama sangat sukar dijadikan negara pertama yang mengiktiraf kemerdekaan Sabah.

Jadi, mampukah Mosses menyatukan rakyat Sabah?

Jawapannya buat masa ini ialah belum dapat dibuktikan.

Beliau sudah berjaya melakukan sesuatu yang lebih sukar daripada sekadar menghasilkan slogan.

Satu organisasi telah dibentuk, Government-in-Exile telah diisytiharkan, struktur kepimpinan diwujudkan dan gerakan tersebut masih aktif selepas beberapa tahun.

Namun sebuah gerakan kemerdekaan hanya benar-benar menjadi kuasa politik apabila ia mendapat sokongan besar di tanah airnya sendiri.

Beberapa ukuran penting boleh digunakan untuk menilai perubahan itu pada masa depan.

Antaranya ialah tinjauan pendapat Sabah yang bebas dan profesional mengenai kemerdekaan, peningkatan sokongan daripada masyarakat sivil di dalam Sabah, keahlian yang boleh disahkan, sokongan yang melintasi sempadan kaum dan agama serta penerimaan daripada wakil rakyat yang dipilih secara demokratik.

Lebih penting lagi, gerakan itu perlu menjawab persoalan praktikal yang akan ditanya oleh rakyat biasa.

Apakah mata wang yang akan digunakan jika Sabah merdeka?

Bagaimana dengan hutang Persekutuan dan aset kerajaan?

Apakah status PETRONAS, industri minyak dan gas serta syarikat berkaitan negeri?

Bagaimana dengan pencen penjawat awam?

Apakah status kewarganegaraan Malaysia bagi rakyat Sabah?

Bagaimana pertahanan negara, keselamatan sempadan, imigresen, perdagangan antarabangsa dan sistem perbankan akan diurus?

Persoalan seperti ini akhirnya akan menjadi sama penting dengan sejarah 1963.

Rakyat bukan sahaja perlu diyakinkan bahawa terdapat ketidakadilan pada masa lalu.

Mereka juga perlu diyakinkan bahawa sebuah Sabah yang merdeka boleh menjadi lebih stabil, selamat, makmur dan demokratik daripada kedudukannya sekarang.

Di sinilah perjalanan Mosses mungkin akan ditentukan.

Jika gerakan itu kekal hanya sebagai organisasi diaspora di Australia, peluang untuk mendapatkan mandat rakyat Sabah akan terus terbatas.

Jika sebaliknya tuntutan kemerdekaan suatu hari nanti mendapat sokongan besar dan boleh diukur di Sabah sendiri, perbahasan politik akan berubah secara dramatik.

Pada ketika itu, isu tersebut tidak lagi boleh dianggap sekadar aktivisme dari luar negara, tetapi satu persoalan politik yang perlu dijawab melalui kehendak rakyat.

Buat masa ini, bukti menunjukkan bahawa Mosses telah berjaya membina satu gerakan kemerdekaan Sabah yang lebih tersusun dan lebih kelihatan berbanding sebelumnya.

Tetapi beliau masih belum membuktikan bahawa beliau mampu menyatukan rakyat Sabah secara menyeluruh.

Jarak antara sebuah gerakan politik dengan sebuah gerakan rakyat masih besar.

Begitu juga jarak antara Government-in-Exile yang diisytiharkan sendiri dengan sebuah kerajaan yang benar-benar mendapat mandat rakyat dan pengiktirafan dunia.

Akhirnya, masa depan Sabah tidak akan ditentukan hanya oleh apa yang diumumkan di Melbourne atau diputuskan di Kuala Lumpur.

Soalan paling penting tetap sama:

Apakah yang benar-benar dikehendaki oleh rakyat Sabah sendiri apabila mereka diberi peluang menyatakan pilihan mereka secara bebas, demokratik dan boleh dipercayai?

Itulah ukuran yang akhirnya akan menentukan sama ada perjuangan Mosses Paul Anap menjadi satu bab kecil dalam sejarah politik Sabah, atau berkembang menjadi sebuah gerakan yang benar-benar mengubah arah masa depan negeri ini.
Read more »

August 21, 2026

Leon Mok kini menerajui Kementerian Kewangan dan Perbendaharaan, manakala Cecelia Poul dilantik sebagai timbalannya dalam penyusunan semula beberapa portfolio kepimpinan organisasi.

MELBOURNE, 22 Ogos 2026: Republic of Sabah North Borneo Government-in-Exile (RSNB-GiE) mengumumkan penyusunan semula beberapa portfolio dalam barisan kepimpinannya sebagai sebahagian daripada usaha memperkukuhkan struktur pentadbiran, strategi politik, pengurusan kewangan serta keupayaan advokasi organisasi berkenaan.

Dalam penyusunan semula tersebut, Norry Kopin dilantik sebagai Menteri Strategi Politik dan Advokasi, menggantikan Leon Mok yang kini diberikan tanggungjawab baharu sebagai Menteri Kewangan dan Perbendaharaan.

Cecelia Poul, yang sebelum ini memegang portfolio Menteri Kewangan dan Perbendaharaan, pula dipindahkan ke jawatan Timbalan Menteri Kewangan dan Perbendaharaan.

Menurut kenyataan rasmi RSNB-GiE, pelantikan Norry bertujuan memperkukuhkan pembangunan strategi politik, advokasi awam dan pendidikan politik, selain meningkatkan penglibatan organisasi itu dengan rakyat Sabah North Borneo, masyarakat sivil, pembuat dasar serta komuniti antarabangsa.

Portfolio Strategi Politik dan Advokasi dijangka memberi tumpuan kepada perancangan politik jangka panjang, penerangan mengenai pendirian organisasi, pendidikan awam serta usaha membina hubungan dengan pihak berkepentingan di dalam dan luar Sabah.

Dalam masa yang sama, pemindahan Leon Mok ke portfolio Kewangan dan Perbendaharaan dibuat sebagai sebahagian daripada penyusunan dalaman yang menurut RSNB-GiE bertujuan memastikan pengalaman dan kemampuan setiap anggota kepimpinan dapat digunakan dengan lebih berkesan.

Sebagai Menteri Kewangan dan Perbendaharaan, Leon akan bertanggungjawab terhadap pengurusan kewangan dan perbendaharaan organisasi serta membantu membangunkan sistem kewangan dalaman yang lebih tersusun dan bertanggungjawab.

Cecelia Poul pula akan meneruskan penglibatannya dalam urusan kewangan organisasi sebagai Timbalan Menteri Kewangan dan Perbendaharaan dengan membantu menteri dalam pengurusan kewangan, pentadbiran dan pembangunan sistem berkaitan perbendaharaan.

RSNB-GiE merakamkan penghargaan kepada Leon dan Cecelia atas kesediaan mereka menerima perubahan tanggungjawab tersebut serta meneruskan perkhidmatan dalam organisasi.

Organisasi itu turut mengalu-alukan Norry Kopin ke portfolio baharunya dan menyatakan harapan supaya beliau dapat memberikan sumbangan bermakna dalam memperkukuhkan strategi politik dan advokasi RSNB-GiE.

Menurut kenyataan itu, penyusunan semula kepimpinan merupakan sebahagian daripada proses pembangunan sesebuah organisasi bagi memastikan setiap portfolio dapat berfungsi dengan lebih teratur, berkesan dan mempunyai pembahagian tanggungjawab yang lebih jelas.

RSNB-GiE turut menyeru semua menteri dan ahli organisasi supaya terus memberikan kerjasama dan sokongan kepada struktur kepimpinan yang dikemas kini.

Walaupun setiap portfolio mempunyai bidang tanggungjawab yang berbeza, organisasi itu berkata keseluruhan kepimpinan perlu terus bergerak sebagai satu pasukan dalam mencapai matlamat bersama.

RSNB-GiE turut menekankan bahawa disiplin, kerjasama, profesionalisme, sikap saling menghormati dan kesediaan untuk melaksanakan amanah merupakan antara asas penting dalam memperkukuhkan organisasi.

Dalam struktur kepimpinan terkini, Mosses Paul Anap kekal sebagai Presiden dan Ketua Kerajaan RSNB-GiE.

Timothy S. Arambala memegang portfolio Menteri Perancangan, Pembangunan dan Infrastruktur, manakala Suzila Idrus ialah Menteri Pentadbiran Dalam Negeri dan Hal Ehwal Sabahan.

Ray Chalmer Jefferson pula kekal sebagai Menteri Kehakiman dan Undang-Undang Antarabangsa, sementara Jonathan Herry memegang portfolio Menteri Belia, Pendidikan dan Modal Insan.

Rendy Wedi W. Binsol disenaraikan sebagai Menteri Kerjasama Antarabangsa dan Perkongsian Strategik, manakala Dorothy Richard memegang portfolio Menteri Penyelidikan, Dokumentasi dan Hal Ehwal Undang-Undang.

Trevor Adam pula ialah Menteri Mobilisasi Komuniti dan Penglibatan Awam, sementara Deddy Rumiyu memegang jawatan Menteri Penerangan dan Komunikasi Media dengan Dominic Reyes sebagai Timbalan Menteri Penerangan dan Komunikasi Media.

Connolius George disenaraikan sebagai Menteri Keselamatan, Perisikan dan Pertahanan, manakala Martini Ellen Gumpiling memegang portfolio Menteri Luar Negeri dan Hubungan Antarabangsa.

RSNB-GiE berkata penyusunan semula itu mencerminkan usahanya untuk membangunkan sebuah institusi yang lebih tersusun dan profesional dalam menjalankan kegiatan politik, advokasi dan pembangunan organisasi.

Organisasi berkenaan yang beroperasi dari Australia menggelarkan dirinya sebagai sebuah “Government -in-Exile” bagi Sabah North Borneo dan memberi tumpuan kepada pendidikan awam, penyelidikan sejarah dan perundangan, strategi politik, advokasi, hubungan antarabangsa serta pembangunan institusi.

Bagaimanapun, penggunaan gelaran “Government-in-Exile” merupakan pendirian dan identiti yang digunakan oleh RSNB-GiE sendiri dan tidak dengan sendirinya membawa maksud bahawa organisasi berkenaan telah menerima pengiktirafan diplomatik sebagai sebuah kerajaan daripada Australia, Malaysia, Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu atau mana-mana negara lain.

Sebarang hubungan, surat-menyurat atau urusan dengan agensi kerajaan seperti Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade atau Australian Department of Home Affairs juga tidak seharusnya ditafsirkan sebagai pengiktirafan diplomatik tanpa kenyataan rasmi atau bukti yang jelas daripada kerajaan berkenaan.

Dalam kenyataan terbarunya, RSNB-GiE menegaskan bahawa pendekatannya kekal bersifat politik, aman dan demokratik serta selaras dengan prinsip kedaulatan undang-undang.

Organisasi itu berkata ia menghormati hak setiap individu untuk mempunyai pandangan politik yang berbeza dan berpandangan bahawa perbincangan mengenai masa depan politik Sabah North Borneo perlu dilakukan secara terbuka berdasarkan fakta, rekod sejarah, prinsip undang-undang serta kehendak rakyat.

Penyusunan semula kali ini memberikan pembahagian tanggungjawab yang lebih jelas dalam beberapa portfolio utama, khususnya antara strategi politik dan pengurusan kewangan.

Dengan Norry Kopin kini menerajui Strategi Politik dan Advokasi, Leon Mok mengambil alih Kewangan dan Perbendaharaan serta Cecelia Poul menjadi timbalannya, RSNB-GiE berharap struktur baharu itu dapat meningkatkan keberkesanan dan akauntabiliti pentadbirannya.

Perkembangan seterusnya akan bergantung kepada bagaimana portfolio yang disusun semula itu diterjemahkan kepada program, dasar dalaman, kegiatan advokasi serta penglibatan organisasi dengan masyarakat Sabah dan pihak antarabangsa.


Read more »

August 21, 2026


Jika sebuah gerakan kemerdekaan Sabah berjaya memperoleh pengiktirafan daripada negara asing atau badan antarabangsa, isu status Sabah boleh berubah daripada pertikaian politik domestik kepada persoalan diplomatik antarabangsa. Namun, pengiktirafan terhadap sebuah organisasi tidak sama dengan pengiktirafan terhadap sebuah kerajaan atau negara berdaulat.

MELBOURNE, 21 Ogos 2026: Kemungkinan Republic of Sabah North Borneo Government-in-Exile, atau RSNB-GiE, memperoleh pengiktirafan antarabangsa pada masa hadapan boleh membawa kesan politik dan diplomatik yang besar terhadap kedudukan Malaysia di Sabah, tetapi pengiktirafan terhadap organisasi itu sahaja tidak akan secara automatik menamatkan kedaulatan Malaysia ke atas negeri tersebut.

Penelitian terhadap rekod Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Perjanjian Malaysia 1963 atau MA63 serta prinsip undang-undang antarabangsa menunjukkan bahawa terdapat perbezaan besar antara pengiktirafan terhadap sebuah gerakan politik, pengiktirafan sebagai wakil sesuatu bangsa, pengiktirafan terhadap sebuah kerajaan dalam buangan dan pengiktirafan terhadap sebuah negara merdeka.

RSNB-GiE, yang diproklamasikan di Melbourne pada September 2025, menyatakan bahawa perjuangannya bertujuan mendapatkan hak penentuan nasib sendiri bagi Sabah melalui pendekatan aman, demokratik, diplomatik dan undang-undang.

Organisasi itu juga menyatakan bahawa dokumen serta memorandum berkaitan kedudukan Sabah telah dihantar kepada beberapa badan antarabangsa termasuk institusi berkaitan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

Bagaimanapun, setakat penelitian dilakukan, belum terdapat bukti awam yang menunjukkan mana-mana negara anggota PBB telah secara rasmi mengiktiraf RSNB-GiE sebagai kerajaan Sabah atau mengiktiraf sebuah Republik Sabah North Borneo sebagai sebuah negara berdaulat.

Perbezaan ini penting kerana dalam undang-undang dan hubungan antarabangsa, sokongan politik tidak semestinya membawa maksud pengiktirafan diplomatik.

Sebuah ahli Parlimen asing yang menyatakan sokongan, sebuah kementerian yang menerima memorandum atau sebuah pejabat PBB yang mengakui penerimaan surat tidak dengan sendirinya bermaksud bahawa sesebuah kerajaan telah mengiktiraf sebuah negara atau kerajaan dalam buangan.

Sekiranya RSNB-GiE suatu hari nanti diiktiraf oleh sesebuah negara sebagai wakil politik rakyat Sabah, perkembangan itu boleh meningkatkan kedudukannya dalam perbincangan antarabangsa.

Jika pengiktirafan itu berkembang sehingga sesebuah negara secara rasmi menganggap RSNB-GiE sebagai kerajaan Sabah, kesannya akan menjadi jauh lebih besar kerana ia boleh mewujudkan pertindihan tuntutan berhubung siapa yang mempunyai kuasa mewakili Sabah di peringkat antarabangsa.

Tahap yang paling besar ialah sekiranya negara-negara mula mengiktiraf sebuah Republik Sabah North Borneo sebagai negara berdaulat.

Dalam keadaan seperti itu, isu Sabah tidak lagi hanya berkisar mengenai autonomi, MA63 atau hubungan negeri-persekutuan, tetapi boleh berkembang menjadi pertikaian antarabangsa mengenai pengiktirafan negara dan kedaulatan wilayah.

Namun demikian, pengiktirafan daripada satu atau beberapa negara sahaja tidak semestinya terus menjadikan sebuah wilayah sebagai negara merdeka dalam semua aspek.

Antara perkara yang lazim dinilai dalam soal kenegaraan ialah kewujudan penduduk tetap, wilayah, kerajaan yang berfungsi serta keupayaan menjalinkan hubungan antarabangsa.

Pada masa ini, Malaysia masih menjalankan pentadbiran secara efektif di Sabah, termasuk melalui kerajaan negeri, institusi awam, keselamatan, perundangan dan hubungan luar.

Malaysia juga masih diiktiraf oleh masyarakat antarabangsa dan PBB sebagai negara yang merangkumi Sabah dan Sarawak.

Rekod PBB meletakkan North Borneo dan Sarawak sebagai bekas Wilayah Tidak Berkerajaan Sendiri yang statusnya berubah pada 1963 apabila kedua-duanya menyertai pembentukan Malaysia.

Ini menjadi salah satu halangan paling besar kepada hujah bahawa Sabah pada masa ini masih secara rasmi dianggap PBB sebagai wilayah jajahan yang belum selesai proses dekolonisasinya.

Pada masa yang sama, sejarah 1963 sendiri mempunyai beberapa isu yang terus menjadi bahan perdebatan.

Sabah dan Sarawak tidak mengadakan referendum satu orang satu undi untuk memilih secara langsung antara kemerdekaan atau menyertai Malaysia.

Sebaliknya, Setiausaha Agung PBB ketika itu menghantar satu misi untuk menentukan kehendak rakyat di North Borneo dan Sarawak.

Laporan misi tersebut kemudiannya menyimpulkan bahawa sebahagian besar penduduk menyokong penyertaan dalam Malaysia.

Namun, proses berkenaan juga tidak terlepas daripada kontroversi.

Rekod PBB sendiri menunjukkan terdapat kekeliruan dan ketegangan selepas tarikh penubuhan Malaysia diumumkan ketika proses penilaian PBB masih berlangsung.

Pemerhati dari Indonesia dan Filipina juga tiba lewat dan tidak menyaksikan keseluruhan proses yang dijalankan.

Oleh itu, kenyataan bahawa Sabah tidak pernah mengadakan referendum langsung adalah tepat, tetapi mengatakan bahawa tiada proses PBB langsung bagi menilai kehendak rakyat pada 1963 adalah tidak tepat.

Perkara inilah yang perlu dibezakan sekiranya mana-mana pihak mahu membawa isu Sabah ke peringkat antarabangsa dengan hujah yang boleh dipertahankan secara fakta.

RSNB-GiE dan beberapa kumpulan yang menyokong penentuan nasib sendiri Sabah berhujah bahawa proses 1963 tidak menamatkan sepenuhnya hak Sabah untuk menentukan masa depan politiknya.

Mereka juga mempersoalkan kedudukan MA63 serta sama ada syarat dan jaminan pembentukan Malaysia telah dilaksanakan sepenuhnya.

Bagaimanapun, sehingga kini, belum terdapat keputusan mahkamah antarabangsa atau resolusi PBB yang memutuskan bahawa MA63 adalah terbatal atau bahawa penyertaan Sabah dalam Malaysia tidak sah.

Pendaftaran MA63 dalam United Nations Treaty Series juga perlu difahami dengan berhati-hati.

Pendaftaran sesuatu perjanjian di PBB tidak bermaksud Sekretariat PBB secara automatik mengesahkan bahawa setiap aspek undang-undang perjanjian itu adalah sah.

Pada masa yang sama, kewujudan MA63 dalam rekod PBB serta amalan antarabangsa sejak 1963 menunjukkan bahawa Malaysia telah diterima secara berterusan sebagai negara yang merangkumi Sabah dan Sarawak.

Salah satu faktor terpenting yang boleh mengubah keadaan pada masa hadapan ialah mandat demokratik rakyat Sabah sendiri.

Setakat ini, tiada referendum negeri yang secara khusus bertanya kepada rakyat Sabah sama ada mereka mahu kekal dalam Malaysia, mendapatkan autonomi lebih luas atau menjadi sebuah negara merdeka.

Pilihan raya negeri juga tidak boleh dianggap sebagai referendum mengenai kemerdekaan kerana pengundi membuat pilihan berdasarkan pelbagai isu termasuk ekonomi, pembangunan, parti politik, kepimpinan, autonomi dan pentadbiran.

Jika pada suatu masa nanti satu referendum yang bebas, telus dan dipercayai menunjukkan majoriti jelas rakyat Sabah memilih untuk merdeka, kesannya terhadap legitimasi politik gerakan kemerdekaan akan menjadi jauh lebih besar.

Namun, dalam undang-undang antarabangsa, referendum sahaja juga tidak semestinya secara automatik mewujudkan sebuah negara baru.

Pengalaman antarabangsa menunjukkan bahawa kemerdekaan biasanya melibatkan gabungan mandat rakyat, rundingan politik, keupayaan pentadbiran, pengiktirafan negara asing serta penerimaan dalam institusi antarabangsa.

Sekiranya Sabah akhirnya mendapat pengiktirafan meluas sebagai negara berdaulat, perkara itu juga tidak semestinya menyebabkan Malaysia sendiri hilang kedudukan sebagai sebuah negara.

Singapura merupakan contoh dalam sejarah Malaysia.

Apabila Singapura berpisah daripada Malaysia pada 1965 dan menjadi negara merdeka, Malaysia terus wujud sebagai negara dan kekal sebagai anggota PBB.

Oleh itu, persoalan undang-undang yang lebih tepat bukan sama ada kemerdekaan Sabah akan “menghapuskan legitimasi Malaysia”, tetapi sama ada Malaysia masih boleh mengekalkan tuntutan kedaulatan ke atas Sabah sekiranya satu hari nanti terdapat mandat rakyat yang jelas dan pengiktirafan antarabangsa yang meluas terhadap sebuah negara Sabah yang berasingan.

Kesan terhadap Sarawak pula tidak akan berlaku secara automatik.

Sabah dan Sarawak mempunyai sejarah, penduduk dan kedudukan perlembagaan masing-masing walaupun kedua-duanya terlibat dalam pembentukan Malaysia pada 1963.

Jika sebuah gerakan Sabah berjaya mendapat pengiktirafan antarabangsa, perkembangan itu mungkin memberi kesan politik yang besar kepada gerakan atau parti di Sarawak yang turut mempersoalkan hubungan dengan kerajaan Persekutuan.

Ia juga boleh meningkatkan tuntutan supaya MA63 dilaksanakan sepenuhnya atau membuka semula perdebatan mengenai penentuan nasib sendiri.

Tetapi sebarang perubahan status Sarawak tetap memerlukan mandat dan prosesnya sendiri.

Sarawak tidak akan secara automatik menjadi merdeka hanya kerana Sabah mendapat pengiktirafan.

Pada peringkat serantau, isu seperti ini juga akan melibatkan kepentingan Indonesia, Brunei, Filipina, negara-negara ASEAN serta kuasa antarabangsa lain.

Tuntutan Filipina yang telah lama wujud terhadap Sabah juga boleh menjadi satu lagi faktor yang perlu diberi perhatian sekiranya persoalan status Sabah dibawa ke tahap diplomatik antarabangsa yang lebih serius.

Dari sudut ekonomi, sebarang perkembangan ke arah kemerdekaan akan membuka persoalan besar berkaitan hasil minyak dan gas, sempadan maritim, hutang, aset Persekutuan, pencen, mata wang, cukai, kewarganegaraan, pertahanan, perjanjian antarabangsa serta kedudukan penjawat awam.

Perkara-perkara tersebut tidak boleh diselesaikan melalui pengisytiharan politik semata-mata.

Bagi RSNB-GiE, cabaran terbesar bukan sekadar meyakinkan masyarakat antarabangsa bahawa terdapat pertikaian sejarah berhubung 1963, tetapi membuktikan bahawa ia benar-benar mempunyai mandat rakyat Sabah yang kukuh dan mampu mengemukakan satu kes undang-undang serta politik yang konsisten.

Komitmen terhadap perjuangan aman dan demokratik juga sangat penting.

Sebarang hubungan dengan keganasan, kebencian kaum, maklumat palsu atau tindakan tidak demokratik berpotensi merosakkan kredibiliti sesuatu gerakan di mata masyarakat antarabangsa.

Sebaliknya, jika sesebuah gerakan mampu menunjukkan sokongan rakyat yang jelas, mematuhi prinsip demokrasi, menghormati hak minoriti dan menggunakan saluran undang-undang serta diplomatik, peluang untuk isu itu diberikan perhatian antarabangsa akan menjadi lebih besar.

Kesimpulannya, pengiktirafan antarabangsa terhadap RSNB-GiE boleh menjadi satu perubahan besar dalam politik Sabah sekiranya ia benar-benar berlaku pada masa hadapan.

Namun, pengiktirafan terhadap sebuah organisasi tidak sama dengan pengiktirafan terhadap sebuah kerajaan, dan pengiktirafan terhadap sebuah kerajaan pula tidak sama dengan pengiktirafan terhadap sebuah negara merdeka.

Buat masa ini, Malaysia masih mempunyai kedudukan undang-undang dan diplomatik yang kukuh kerana pentadbirannya ke atas Sabah diterima secara meluas oleh masyarakat antarabangsa.

Tetapi sejarah antarabangsa juga menunjukkan bahawa kedudukan wilayah dan sempadan negara bukan sesuatu yang mustahil untuk berubah sekiranya terdapat mandat rakyat yang jelas, perkembangan politik yang besar serta pengiktirafan antarabangsa yang meluas.

Jika RSNB-GiE suatu hari nanti berjaya melepasi tahap itu, isu Sabah boleh berubah daripada satu tuntutan politik dalam Malaysia kepada persoalan antarabangsa mengenai siapa yang mempunyai legitimasi untuk menentukan masa depan Sabah.

Pada ketika itu, kesannya terhadap Malaysia boleh menjadi sangat besar, manakala Sarawak pula berkemungkinan berdepan tekanan politik baharu untuk menilai semula hubungan perlembagaan dan masa depannya sendiri.

Namun sehingga tahap tersebut dicapai, tuntutan kemerdekaan Sabah kekal sebagai satu perjuangan politik dan undang-undang yang dipertikaikan, bukannya satu status negara yang telah diiktiraf masyarakat antarabangsa.
Read more »

August 20, 2026


Rekod rasmi kerajaan timbulkan persoalan bila sebenarnya pasukan bersejarah ini dibubarkan, sementara cadangan menghidupkannya semula kembali dibincangkan

KOTA KINABALU, 20 Ogos 2026: Sabah Border Scouts atau Pasukan Pengakap Sempadan Sabah merupakan antara pasukan keselamatan tempatan yang memainkan peranan penting di kawasan pedalaman dan sempadan Sabah semasa era Konfrontasi Indonesia–Malaysia, namun sejarah lengkap pasukan ini masih belum banyak diketahui masyarakat umum.

Pasukan ini bukanlah pertubuhan pengakap seperti yang biasa difahami melalui penggunaan perkataan “Scouts”. Sebaliknya, ia merupakan pasukan keselamatan sempadan yang banyak menggunakan pengetahuan penduduk tempatan mengenai hutan, sungai, perkampungan, laluan tradisional dan keadaan muka bumi di kawasan pedalaman Sabah.

Rekod Parlimen menunjukkan bahawa kerajaan Persekutuan menyatakan Pasukan Pengakap Sempadan di Sabah dan Sarawak telah diwujudkan pada 1 April 1963 bagi membantu pasukan keselamatan menghadapi ancaman ketika Konfrontasi serta memantau pergerakan di kawasan sempadan Malaysia dengan Kalimantan.

Bagaimanapun, beberapa kajian sejarah ketenteraan menunjukkan satu pasukan yang lebih tersusun khusus untuk Sabah dipercayai dibentuk atau disusun semula sekitar 1964 di bawah penglibatan Richard O.D. Noone, seorang pegawai yang mempunyai pengalaman dengan pasukan penjejak Orang Asli, Senoi Praaq.

Perbezaan antara tarikh 1963 dan 1964 tidak semestinya bermaksud kedua-dua sumber bercanggah. Rekod kerajaan merujuk kepada penubuhan struktur Pengakap Sempadan di Sabah dan Sarawak pada 1963, manakala sumber sejarah ketenteraan pula lebih banyak merujuk kepada penyusunan pasukan khusus Sabah pada tahun berikutnya.

Keningau dipercayai menjadi antara pusat utama operasi dan pentadbiran pasukan berkenaan.

Ramai anggota Border Scouts di Sabah direkrut daripada masyarakat pribumi yang mempunyai pengetahuan mendalam mengenai kawasan sempadan, termasuk masyarakat Murut yang sejak turun-temurun tinggal di kawasan pedalaman selatan Sabah berhampiran sempadan Kalimantan.

Pengetahuan tempatan mereka menjadi aset penting kepada pasukan keselamatan ketika itu kerana kawasan sempadan Sabah mempunyai hutan tebal, sungai, gunung serta laluan tradisional yang sukar dipantau oleh pasukan konvensional semata-mata.

Anggota Border Scouts dilaporkan menjalankan tugas termasuk mengesan pergerakan mencurigakan, mengumpul maklumat perisikan, membantu pasukan tentera dan polis menavigasi kawasan pedalaman serta melaporkan kedudukan atau pergerakan pihak lawan melalui sistem komunikasi yang disediakan.

Beberapa lokasi pedalaman seperti Long Pasia, Pensiangan, Sapulut, Pengalungan, Meligan dan Saliliran sering disebut dalam catatan veteran dan laporan sejarah mengenai operasi pasukan berkenaan.

Salah satu dakwaan yang sering muncul dalam laporan mengenai Sabah Border Scouts ialah pasukan itu mempunyai kira-kira 1,500 anggota.

Bagaimanapun, penelitian terhadap bahan sejarah menunjukkan angka 1,500 itu perlu digunakan dengan berhati-hati.

Beberapa rekod sejarah menyatakan kira-kira 1,500 penduduk pribumi direkrut sebagai Border Scouts dari Sabah dan Sarawak secara keseluruhan, bukannya semestinya 1,500 anggota untuk Sabah sahaja.

Oleh itu, jumlah sebenar kekuatan Sabah Border Scouts secara khusus masih memerlukan pengesahan melalui rekod perjawatan, senarai anggota atau dokumen rasmi kerajaan yang lebih lengkap.

Konfrontasi Indonesia–Malaysia berakhir pada 1966, tetapi bukti rasmi menunjukkan Border Scouts tidak terus hilang selepas tamat konflik tersebut.

Dalam rekod Parlimen pada 1981, kerajaan menyatakan Pasukan Polis Hutan dan Border Scouts ditempatkan di lokasi-lokasi strategik di Sabah untuk membantu mengesan dan mencegah kegiatan lanun.

Ini menunjukkan pasukan tersebut masih memainkan peranan keselamatan sekitar 15 tahun selepas tamatnya Konfrontasi.

Tugas mereka selepas era Konfrontasi dilaporkan berkembang kepada kawalan sempadan, pemantauan pergerakan mencurigakan, membantu operasi keselamatan, melakukan sekatan jalan raya, mengesan penjenayah dan menjalankan tugas lain berkaitan keselamatan kawasan pedalaman.

Benarkah Sabah Border Scouts dibubarkan pada 1986?

Satu persoalan sejarah yang masih belum selesai ialah tarikh sebenar pasukan Sabah Border Scouts dihentikan.

Banyak laporan media dan catatan veteran menyatakan pasukan itu dibubarkan sekitar 1986.

Namun, penelitian terhadap dokumen rasmi kerajaan menunjukkan perkara ini mungkin lebih kompleks daripada yang sering dilaporkan.

Pekeliling Jabatan Perkhidmatan Awam pada 1985 secara jelas menyebut anggota Polis Tambahan, Unit Kawalan Kawasan dan Pengakap Sempadan Sabah dan Sarawak dalam jadual berkaitan skim perkhidmatan dan gaji.

Lebih menarik, satu lagi pekeliling rasmi JPA bertarikh 25 November 1988 masih secara khusus menyebut “Pasukan Pengakap Sempadan Sabah dan Sarawak”.

Dokumen 1988 itu tidak semestinya membuktikan bahawa struktur asal Sabah Border Scouts masih beroperasi sepenuhnya seperti sebelumnya. Ada kemungkinan anggota sedang melalui proses penyerapan, pertukaran skim perkhidmatan atau penyusunan semula kepada unit lain.

Bagaimanapun, kewujudan nama pasukan itu dalam dokumen rasmi kerajaan lebih dua tahun selepas tarikh 1986 menimbulkan persoalan terhadap dakwaan bahawa pasukan tersebut telah berakhir sepenuhnya pada tahun berkenaan.

Sehingga dokumen rasmi mengenai pembubaran, penyerapan atau penyusunan semula pasukan itu ditemui, tarikh 1986 wajar dianggap sebagai tarikh yang sering dilaporkan tetapi masih memerlukan pengesahan lanjut.

Idea menghidupkan semula Sabah Border Scouts kembali menjadi perbincangan dalam beberapa tahun kebelakangan ini berikutan cabaran keselamatan sempadan Sabah.

Pada 2019, kerajaan Persekutuan menjelaskan bahawa Angkatan Tentera Malaysia dan pasukan keselamatan sedia ada dianggap mampu menangani keperluan keselamatan dan kerajaan ketika itu tidak mempunyai rancangan untuk mengaktifkan semula Sabah Border Scouts.

Bagaimanapun, Ketua Menteri Sabah Datuk Seri Hajiji Noor kemudian menyatakan Kerajaan Negeri sedang mengkaji kemungkinan mewujudkan semula pasukan berkonsepkan Border Scouts.

Cadangan tersebut antara lain membayangkan pengambilan anggota tempatan yang memahami kawasan sempadan dan mungkin dibiayai Kerajaan Sabah, dengan latihan serta kerjasama daripada kerajaan Persekutuan.

Hajiji turut mengakui bahawa perkara berkaitan keselamatan adalah bidang kuasa Persekutuan dan pelaksanaannya memerlukan kerjasama Putrajaya.

Perkembangan terbaru berlaku di Dewan Negara pada 28 Julai 2026 apabila cadangan penubuhan sebuah pasukan Border Scouts moden dibangkitkan sekali lagi.

Senator Dato’ Ahmad Ibrahim bertanya sama ada kerajaan boleh mempertimbangkan satu pasukan yang terdiri daripada penduduk tempatan yang memahami bentuk muka bumi serta keadaan masyarakat di kawasan sempadan Sabah dan Sarawak.

Cadangan itu melihat Border Scouts sebagai satu pasukan sokongan atau force multiplier kepada Pasukan Gerakan Am atau Angkatan Tentera Malaysia.

Timbalan Menteri Dalam Negeri Datuk Seri Dr Shamsul Anuar Nasarah berkata kerajaan terbuka menerima cadangan konstruktif dan bersedia mengkajinya.

Bagaimanapun, kenyataan itu tidak bermaksud kerajaan telah bersetuju menubuhkan semula Sabah Border Scouts.

Setakat 20 Ogos 2026, belum ada pengumuman rasmi mengenai penubuhan sebuah pasukan baharu menggunakan nama tersebut.

Sekiranya Border Scouts diwujudkan semula, ancaman yang bakal mereka hadapi juga berbeza daripada zaman Konfrontasi.

Hari ini, cabaran keselamatan sempadan termasuk kemasukan tanpa dokumen, penyeludupan dadah dan barangan, pemerdagangan manusia, jenayah rentas sempadan serta penggunaan laluan tidak sah.

Kerajaan Persekutuan baru-baru ini memaklumkan terdapat kira-kira 50 laluan haram atau “lorong tikus” yang dikenal pasti di Sabah.

Sempadan darat Sabah dengan Kalimantan Utara pula membentang lebih 400 kilometer dan sebahagiannya melalui hutan, sungai serta kawasan pedalaman yang sukar dipantau secara berterusan.

Dalam masa sama, pendekatan keselamatan sempadan negara semakin menggunakan teknologi seperti dron, radar, sistem pengawasan pintar, perkongsian maklumat secara masa nyata, analitik data dan kecerdasan buatan.

Sekiranya sebuah Border Scouts moden diwujudkan, kekuatan utamanya mungkin bukan dengan mengulangi sepenuhnya model 1960-an tetapi menggabungkan pengetahuan tempatan dengan teknologi keselamatan moden.

Sebarang usaha untuk menubuhkan semula Sabah Border Scouts turut perlu mengambil kira kedudukan Perlembagaan Persekutuan.

Pertahanan, angkatan tentera, polis dan perisikan disenaraikan sebagai perkara di bawah bidang kuasa Persekutuan dalam Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan.

Oleh itu, Sabah tidak boleh begitu sahaja mewujudkan sebuah angkatan tentera atau pasukan polis negeri yang beroperasi secara bebas daripada rangka undang-undang Persekutuan.

Namun, perkara itu tidak semestinya menghalang pembentukan satu pasukan sokongan keselamatan yang dibiayai atau disertai Kerajaan Negeri sekiranya diwujudkan melalui kerjasama rasmi dengan kerajaan Persekutuan dan diletakkan di bawah struktur undang-undang serta arahan keselamatan yang jelas.

Satu model yang lebih praktikal mungkin melibatkan pengambilan anggota tempatan Sabah sebagai pasukan khusus yang beroperasi di bawah atau bersama Pasukan Gerakan Am, Polis Diraja Malaysia atau Angkatan Tentera Malaysia.

Walaupun sejarah penuh Sabah Border Scouts masih memerlukan penyelidikan lanjut, satu perkara cukup jelas: anggota tempatan pasukan itu memainkan peranan penting dalam membantu menjaga kawasan sempadan Sabah pada satu tempoh yang mencabar dalam sejarah rantau Borneo.

Mereka membawa sesuatu yang sukar digantikan oleh teknologi atau anggota luar kawasan, iaitu pengetahuan tentang tanah, masyarakat, bahasa dan laluan yang mereka kenali sejak kecil.

Persoalan sama ada Sabah Border Scouts harus dihidupkan semula perlu dinilai berdasarkan keperluan keselamatan semasa, keberkesanan, kos, bidang kuasa serta akauntabiliti.

Namun, sejarah asal pasukan itu sendiri juga belum selesai.

Persoalan mengenai jumlah sebenar anggota, struktur pemerintahannya, proses penyerapan selepas era Konfrontasi dan tarikh rasmi pembubarannya masih memerlukan dokumen arkib yang lebih lengkap.

Bagi Sabah, kisah Border Scouts bukan sekadar kisah sebuah pasukan keselamatan lama.

Ia juga merupakan sebahagian daripada sejarah penglibatan masyarakat pribumi Sabah dalam mempertahankan kawasan sempadan dan keselamatan negeri ini, satu sumbangan yang wajar direkodkan dengan lebih tepat untuk generasi akan datang.

Read more »
Subscribe to: Posts (Atom)

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.