Yang di-Pertuan Agong perkenan langkah darurat selepas bacaan IPU melepasi 500; kerajaan Sarawak tegaskan ia bukan sekatan pergerakan seperti zaman COVID-19
KUCHING, 5 September 2026: Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim telah memperkenankan pengisytiharan darurat bencana jerebu di seluruh Bahagian Serian, Sarawak, selepas keadaan pencemaran udara semakin buruk sehingga bacaan Indeks Pencemaran Udara (IPU) melepasi paras 500 yang dianggap sebagai tahap kecemasan.
Menurut kenyataan Pejabat Perdana Menteri, keputusan itu dibuat selepas Seri Paduka Baginda mempertimbangkan nasihat Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim, Premier Sarawak Tan Sri Abang Johari Tun Openg serta pandangan daripada agensi-agensi berkaitan yang memantau perkembangan jerebu dan keselamatan penduduk.
Keadaan di Serian menjadi semakin kritikal pada Jumaat apabila bacaan IPU meningkat dengan cepat. Pada jam 7 pagi, bacaan di Serian dilaporkan berada pada paras 495 sebelum meningkat kepada 518 sekitar jam 10 pagi.
Bacaan itu kekal pada tahap sangat berbahaya sepanjang hari, walaupun angka berubah mengikut kemas kini sistem pemantauan kualiti udara. Sekitar jam 4 petang, Serian masih mencatatkan bacaan sekitar 514.
Kuching turut mencatatkan tahap udara berbahaya dengan bacaan melebihi 300, manakala Samarahan dan Sri Aman berada dalam kategori sangat tidak sihat.
Di bawah Pelan Tindakan Jerebu Kebangsaan, bacaan IPU 500 dan ke atas merupakan antara paras yang boleh mencetuskan pertimbangan untuk pengisytiharan darurat bencana jerebu bagi membolehkan tindakan yang lebih menyeluruh dan terselaras dilaksanakan.
Timbalan Premier Sarawak yang juga Pengerusi Jawatankuasa Pengurusan Bencana Negeri, Datuk Amar Douglas Uggah Embas, menjelaskan bahawa pengisytiharan itu tidak seharusnya disamakan dengan Perintah Kawalan Pergerakan yang pernah dilaksanakan ketika pandemik COVID-19.
Penduduk tidak secara automatik dilarang keluar rumah, namun mereka dinasihatkan supaya mengurangkan aktiviti luar dan berada di dalam bangunan sebanyak mungkin selagi keadaan udara kekal berbahaya.
Orang ramai yang perlu berada di luar rumah, khususnya golongan berisiko, turut disarankan menggunakan pelitup muka seperti N95 atau perlindungan setara.
Prosedur operasi standard yang lebih terperinci berhubung operasi premis, aktiviti ekonomi, perkhidmatan awam dan sektor kritikal dijangka dilaksanakan berdasarkan arahan pihak berkuasa pengurusan bencana.
Perkhidmatan penting seperti keselamatan, kesihatan, bekalan makanan, utiliti dan operasi kecemasan dijangka terus berfungsi mengikut keperluan.
Krisis jerebu bukan sahaja memberi kesan kepada Serian.
Jabatan Pendidikan Negeri Sarawak mengumumkan sebanyak 647 sekolah rendah dan menengah akan ditutup sementara dari 7 hingga 11 September 2026 akibat keadaan udara yang tidak sihat.
Penutupan itu melibatkan kira-kira 198,559 murid di beberapa kawasan termasuk Kuching, Padawan, Bau, Lundu, Samarahan, Simunjan, Serian, Sri Aman, Lubok Antu, Kanowit, Julau dan Meradong.
Pengajaran dan pembelajaran akan diteruskan melalui kaedah Pengajaran dan Pembelajaran di Rumah atau PdPR sepanjang tempoh penutupan.
Langkah berkenaan menunjukkan bahawa kesan jerebu kini meliputi kawasan yang jauh lebih luas daripada Bahagian Serian, walaupun pengisytiharan darurat setakat ini hanya melibatkan Serian.
Data pemantauan rasmi turut menunjukkan terdapat komponen jerebu rentas sempadan yang ketara dari Kalimantan, Indonesia.
Lembaga Sumber Asli dan Alam Sekitar Sarawak sebelum ini melaporkan ribuan titik panas dikesan di Kalimantan sepanjang Ogos, jauh lebih tinggi berbanding jumlah titik panas yang direkodkan di Sarawak.
Pemantauan satelit oleh pusat meteorologi serantau ASEAN turut mengesan kepulan asap sederhana hingga tebal bergerak dari Kalimantan Barat menuju ke kawasan barat Sarawak.
Bagaimanapun, adalah tidak tepat untuk menyimpulkan bahawa keseluruhan pencemaran udara di Sarawak berpunca semata-mata dari Indonesia kerana terdapat juga titik panas tempatan dan faktor cuaca yang boleh mempengaruhi tahap pencemaran.
Pihak berkuasa Indonesia telah meningkatkan operasi memadam kebakaran hutan dan tanah gambut termasuk penggunaan helikopter untuk pengeboman air serta operasi pengubahsuaian cuaca bagi merangsang hujan.
Malaysia pula menjalankan operasi pembenihan awan di Sarawak serta beberapa kawasan lain tertakluk kepada keadaan atmosfera yang sesuai.
Keadaan jerebu pada tahap berbahaya boleh menimbulkan risiko kesihatan yang serius, terutama kepada kanak-kanak, warga emas, wanita hamil serta mereka yang mempunyai masalah pernafasan atau penyakit jantung.
Orang ramai dinasihatkan supaya mengurangkan aktiviti fizikal di luar rumah, memastikan pintu dan tingkap ditutup jika perlu, minum air secukupnya dan mendapatkan rawatan sekiranya mengalami sesak nafas, batuk berpanjangan, sakit dada atau gejala kesihatan yang membimbangkan.
Kementerian Kesihatan juga sedang memantau perkembangan penyakit berkaitan pencemaran udara, termasuk jangkitan saluran pernafasan dan masalah mata.
Apakah maksud “darurat” dalam kes Serian?
Satu perkara yang perlu difahami orang ramai ialah pengisytiharan di Serian berkaitan dengan pengurusan bencana akibat jerebu.
Ia tidak seharusnya secara automatik dianggap sebagai darurat politik atau keselamatan seperti yang mungkin difahami dalam konteks Perkara 150 Perlembagaan Persekutuan.
Arahan pengurusan bencana Malaysia membolehkan satu bentuk Darurat Bencana dilaksanakan secara pentadbiran dan eksekutif apabila keadaan bencana menjadi cukup serius dan memerlukan tindakan luar biasa daripada kerajaan.
Setakat maklumat rasmi yang tersedia, tidak ada pengesahan bahawa pengisytiharan di Serian dibuat sebagai darurat perlembagaan di bawah Perkara 150.
Tidak ada juga bukti bahawa Parlimen digantung, kerajaan Sarawak digantung, perintah berkurung dikenakan atau kuasa pemerintahan biasa telah diambil alih.
Oleh itu, istilah yang lebih tepat untuk menerangkan keadaan sekarang ialah darurat bencana jerebu.
Pejabat Perdana Menteri menyatakan pengisytiharan melibatkan seluruh Bahagian Serian.
Secara pentadbiran, Bahagian Serian merangkumi beberapa kawasan termasuk Serian, Tebedu dan Siburan, dengan Balai Ringin sebagai sebuah daerah kecil.
Bagaimanapun, terdapat laporan media antarabangsa yang menyebut kemungkinan kawasan operasi tertentu hanya melibatkan lingkungan kira-kira 20 kilometer dari Serian.
Perbezaan ini masih memerlukan penjelasan rasmi melalui SOP atau arahan operasi yang lebih terperinci.
Sehingga penjelasan lanjut dikeluarkan, rujukan kepada seluruh Bahagian Serian berdasarkan kenyataan Pejabat Perdana Menteri merupakan gambaran rasmi yang paling selamat digunakan.
Krisis kali ini sekali lagi menunjukkan bahawa masalah jerebu di Borneo bukan hanya isu tempatan.
Asap daripada kebakaran hutan dan tanah gambut boleh merentasi sempadan negara dalam tempoh yang singkat bergantung kepada arah angin dan keadaan atmosfera.
Keadaan itu menuntut kerjasama berterusan antara Malaysia, Indonesia dan negara-negara ASEAN dalam pengesanan titik panas, penguatkuasaan terhadap pembakaran terbuka, perlindungan kawasan tanah gambut dan operasi pemadaman kebakaran.
Pada masa yang sama, pihak berkuasa tempatan perlu memastikan tindakan terhadap sumber pencemaran di dalam negara sendiri terus diperkukuhkan.
Pihak berkuasa kini terus memantau bacaan IPU, arah pergerakan asap, keadaan cuaca serta perkembangan operasi memadam kebakaran.
Tempoh pengisytiharan darurat dan bila ia boleh ditamatkan bergantung kepada perubahan kualiti udara serta penilaian keselamatan yang dibuat oleh agensi berkaitan.
Orang ramai dinasihatkan supaya mendapatkan maklumat daripada sumber rasmi dan tidak menyebarkan dakwaan yang belum disahkan mengenai sekatan pergerakan atau tindakan kerajaan.
Bagi penduduk Serian dan kawasan lain yang terjejas, keutamaan sekarang ialah menjaga kesihatan, mengurangkan pendedahan kepada udara tercemar dan mematuhi arahan keselamatan yang dikeluarkan dari semasa ke semasa.
Setakat waktu penerbitan, pengisytiharan tersebut berkaitan bencana jerebu di Bahagian Serian dan bukannya darurat politik atau keselamatan di seluruh Sarawak atau Malaysia.
Post a Comment