Gabungan pimpinan Hajiji Noor mempunyai kelebihan sebagai kerajaan, jentera pilihan raya di seluruh negeri dan hubungan kerja dengan beberapa rakan politik di peringkat Persekutuan, tetapi penyatuan pihak lawan, isu hak Sabah yang masih belum selesai dan perubahan pakatan politik nasional boleh menentukan berapa lama kelebihan itu mampu bertahan.
KOTA KINABALU, 14 Ogos 2026: Gabungan Rakyat Sabah (GRS) sedang menuju ke Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16) dari satu kedudukan politik yang cukup kukuh kerana gabungan itu menguasai kerajaan negeri Sabah, mempunyai jentera pilihan raya yang semakin tersusun di seluruh negeri dan mengekalkan hubungan kerja dengan beberapa blok politik utama negara.
Walau bagaimanapun, kekuatan GRS pada masa ini belum boleh dianggap sebagai jaminan bahawa gabungan itu akan terus mendominasi politik Sabah untuk tempoh yang panjang. Kedudukan GRS memang kuat dari sudut pemerintahan dan organisasi, tetapi landskap politik Sabah masih terbuka kepada perubahan, khususnya sekiranya parti-parti pembangkang berjaya mengurangkan perpecahan sesama sendiri dan membentuk kerjasama yang lebih tersusun menjelang PRU16.
Walaupun kerajaan Sabah ketika ini turut melibatkan wakil-wakil yang mempunyai kaitan dengan Pakatan Harapan (PH) dan Barisan Nasional (BN), setakat ini belum ada pengesahan mengenai kewujudan satu pakatan pilihan raya rasmi empat penjuru yang melibatkan GRS, PH, BN dan Perikatan Nasional (PN) untuk menghadapi PRU16.
Sebaliknya, perkembangan semasa menunjukkan bahawa Sabah mungkin mempunyai formula politiknya sendiri yang berbeza daripada corak kerjasama yang sedang berkembang di Semenanjung Malaysia. Politik Sabah sejak sekian lama dipengaruhi oleh identiti negeri, isu autonomi, pembangunan, hak-hak Sabah, kekuatan calon tempatan dan hubungan antara parti-parti negeri dengan kerajaan Persekutuan.
GRS bagaimanapun sudah menunjukkan bahawa ia mengambil serius persiapan menghadapi pilihan raya akan datang. Pada Jun, Ketua Menteri Sabah merangkap Pengerusi GRS, Datuk Seri Hajiji Noor, mengumumkan pembentukan enam zon pilihan raya yang meliputi kesemua 25 kawasan Parlimen di Sabah.
Pemimpin-pemimpin kanan GRS ditugaskan untuk menyelaras persiapan di setiap zon, menilai kekuatan jentera tempatan dan memastikan organisasi parti bersedia lebih awal sebelum tarikh rasmi pilihan raya diumumkan. Langkah ini menunjukkan bahawa GRS tidak mahu memasuki PRU16 dalam keadaan tergesa-gesa, sebaliknya mahu membina persediaan berdasarkan kekuatan kawasan, pemilihan calon dan penyelarasan antara parti-parti yang mungkin bekerjasama dengannya.
Hajiji juga sudah memberikan petunjuk bahawa GRS mahu bertanding menggunakan lambangnya sendiri. Pendekatan itu penting kerana GRS sedang berusaha memperkukuhkan imejnya sebagai sebuah gabungan politik yang berteraskan Sabah dan bukan sekadar cabang kepada mana-mana gabungan politik dari Semenanjung.
Namun begitu, GRS berdepan satu cabaran strategik yang agak rumit. Gabungan itu boleh mendapat manfaat sekiranya parti-parti yang mempunyai hubungan baik dengannya tidak bertanding sesama sendiri kerana pertandingan banyak penjuru boleh memecahkan undi. Pada masa yang sama, GRS juga perlu berhati-hati supaya kerjasama terlalu rapat dengan parti-parti dari Semenanjung tidak melemahkan imejnya sebagai sebuah kuasa politik tempatan Sabah.
Keadaan ini bermaksud GRS perlu mencari keseimbangan antara keperluan bekerjasama dengan rakan politik di peringkat Persekutuan dan keperluan mengekalkan identiti politik Sabah yang kuat di mata pengundi.
Keputusan Pilihan Raya Negeri Sabah pada November 2025 memberikan gambaran yang jelas tentang kekuatan dan kelemahan GRS. Dalam pilihan raya tersebut, GRS muncul sebagai gabungan terbesar selepas memenangi 29 kerusi, manakala Warisan memperoleh 25 kerusi.
Keputusan itu membolehkan Hajiji membentuk sebuah kerajaan yang luas dengan penyertaan wakil-wakil daripada GRS, UPKO, PH dan BN. Susunan tersebut memberikan GRS kelebihan besar dari sudut pemerintahan kerana gabungan itu berada di tengah-tengah satu jaringan politik yang luas.
Namun, keputusan itu juga menunjukkan bahawa GRS masih belum mempunyai penguasaan mutlak terhadap politik Sabah. Perbezaan antara GRS dan Warisan hanyalah empat kerusi, yang bermaksud terdapat sebuah blok pembangkang yang masih mempunyai sokongan besar dan mampu mencabar kerajaan sekiranya keadaan politik berubah.
Kajian oleh ISEAS–Yusof Ishak Institute sebelum ini turut menilai bahawa GRS masih belum mencapai tahap dominasi politik seperti yang dinikmati Gabungan Parti Sarawak (GPS) di Sarawak. Kejayaan GRS dalam pilihan raya turut dibantu oleh faktor penyandang, kekuatan calon, taburan sokongan mengikut kawasan dan perpecahan undi dalam kalangan pihak lawan.
Ini bermaksud jumlah kerusi yang lebih besar tidak semestinya menunjukkan bahawa GRS sudah mempunyai sokongan popular yang begitu kukuh di seluruh Sabah. Sebuah gabungan politik boleh menguasai kerajaan tanpa semestinya mempunyai penguasaan menyeluruh terhadap pengundi.
Buat masa ini, GRS lebih kuat sebagai sebuah gabungan yang mampu membentuk dan mengekalkan kerajaan berbanding sebagai sebuah gerakan politik yang sudah menguasai keseluruhan sentimen rakyat Sabah.
Warisan masih kekal sebagai pencabar utama, manakala STAR dan Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat (KDM) masih mempunyai pengaruh di beberapa kawasan pedalaman dan dalam kalangan masyarakat Kadazandusun-Murut.
Salah satu persoalan paling penting menjelang PRU16 ialah hubungan antara GRS dan BN Sabah. Di peringkat nasional, BN dan PN semakin menunjukkan kecenderungan untuk bekerjasama dalam beberapa pertandingan pilihan raya di Semenanjung Malaysia.
Kerjasama BN dan PN dalam Pilihan Raya Negeri Sembilan pada 1 Ogos lalu menghasilkan keputusan yang sangat baik apabila kedua-dua blok itu memenangi 25 daripada 36 kerusi Dewan Undangan Negeri secara keseluruhan. Keputusan tersebut telah menguatkan lagi pandangan bahawa kerjasama BN-PN mungkin diteruskan sehingga ke PRU16.
Namun begitu, Sabah mungkin tidak semestinya mengikut formula yang sama.
Bendahari UMNO Sabah, Datuk Seri Salleh Said Keruak, sudah menyatakan bahawa formula UMNO-PAS yang mungkin berjaya di Semenanjung tidak semestinya sesuai digunakan di Sabah. Menurut beliau, politik Sabah dipengaruhi oleh keadaan yang berbeza, termasuk isu autonomi, pembangunan, identiti tempatan dan hak negeri.
Salleh sebaliknya melihat kerjasama yang lebih rapat antara UMNO Sabah dan GRS sebagai sesuatu yang lebih sesuai dengan realiti politik negeri ini.
Jika GRS dan BN berjaya mencapai persefahaman yang kukuh, kedua-duanya boleh mengelakkan pertembungan di kawasan tertentu yang mempunyai kelompok pengundi hampir sama. Langkah itu boleh meningkatkan peluang kemenangan kerana undi penyokong kerajaan tidak akan berpecah antara calon-calon yang saling bersaing.
Namun, rundingan kerusi biasanya merupakan bahagian paling sukar dalam mana-mana kerjasama politik. Pemimpin akar umbi di kawasan tertentu mungkin sudah lama membina jentera sendiri dan mengharapkan peluang untuk bertanding. Oleh itu, persetujuan di peringkat kepimpinan tertinggi tidak semestinya mudah diterima oleh semua pihak di peringkat bahagian dan kawasan.
PH pula membawa pertimbangan yang berbeza kepada GRS. Walaupun PH masih penting kerana kedudukannya dalam kerajaan Persekutuan dan mempunyai jentera di beberapa kawasan bandar dan kawasan bercampur, prestasinya dalam PRN Sabah 2025 agak lemah apabila hanya mempertahankan satu kerusi.
Prestasi itu menunjukkan bahawa sentimen terhadap parti tempatan semakin kuat di Sabah. Oleh sebab itu, nilai PH kepada GRS mungkin lebih besar dari sudut hubungan dengan kerajaan Persekutuan berbanding kekuatan pilihan raya secara langsung.
Kerjasama dengan PH boleh membantu GRS dari segi akses kepada Putrajaya, penyelarasan pembangunan dan hubungan politik nasional. Namun, jika hubungan itu terlalu menonjol, pihak lawan boleh menggunakan keadaan tersebut untuk mendakwa bahawa GRS terlalu bergantung kepada kuasa politik dari Semenanjung.
GRS perlu meyakinkan pengundi bahawa kerjasama dengan kerajaan Persekutuan adalah untuk mendapatkan manfaat bagi Sabah dan bukan kerana gabungan itu berada di bawah pengaruh parti-parti nasional.
Peranan PN di Sabah pula masih belum begitu jelas. Walaupun kerjasama PN dengan BN semakin berkembang di Semenanjung, kekuatan PN di Sabah masih jauh lebih kecil berbanding beberapa parti tempatan.
Dalam Pilihan Raya Negeri Sabah 2025, PN hanya memenangi satu kerusi. Ini menunjukkan bahawa pengaruhnya di Sabah belum setanding dengan kekuatannya di beberapa negeri di Semenanjung.
Sabah mempunyai masyarakat yang lebih pelbagai dari segi etnik, agama dan latar wilayah. Politik di negeri ini juga sangat bergantung kepada personaliti calon, isu setempat dan sentimen hak Sabah.
Oleh itu, PN mungkin menjadi lebih penting dalam rundingan politik selepas pilihan raya di peringkat Persekutuan berbanding menjadi kuasa pilihan raya utama di Sabah.
Sekiranya BN dan PN akhirnya bekerjasama secara rasmi untuk PRU16, BN Sabah mungkin perlu membuat pilihan yang sukar sama ada mahu mengutamakan kerjasama nasional dengan PN atau mengekalkan kerjasama yang lebih rapat dengan GRS di Sabah.
Keputusan tersebut boleh memberi kesan besar terhadap pembahagian kerusi dan corak pertandingan di Sabah.
Namun, ancaman terbesar kepada GRS mungkin datang daripada usaha menyatukan pembangkang.
Presiden Warisan, Datuk Seri Mohd Shafie Apdal, sudah mengesahkan bahawa perbincangan telah berlaku antara Warisan, STAR dan KDM mengenai kemungkinan kerjasama untuk menghadapi PRU16.
Walaupun belum ada pakatan rasmi yang dimuktamadkan, kerjasama antara ketiga-tiga parti itu boleh mengubah landskap pilihan raya sekiranya mereka berjaya mengelakkan pertembungan sesama sendiri.
Warisan masih mempunyai kekuatan di beberapa kawasan Pantai Timur serta sokongan di kawasan bandar dan kawasan bercampur. STAR dan KDM pula mempunyai pengaruh di beberapa kawasan pedalaman.
Jika mereka dapat membentuk satu kerjasama yang tersusun, pertandingan satu lawan satu dengan calon-calon yang disokong GRS boleh berlaku di lebih banyak kawasan.
Keadaan ini boleh menjadi cabaran besar kepada GRS kerana salah satu faktor yang membantu gabungan itu dalam pilihan raya lalu ialah perpecahan undi di kalangan pihak lawan.
Namun, kerjasama antara parti di peringkat kepimpinan tidak semestinya menjamin bahawa semua penyokong akan mengikut keputusan tersebut.
Politik Sabah sangat dipengaruhi oleh personaliti calon, keluarga, jaringan tempatan, hubungan masyarakat dan isu yang berlaku di sesuatu kawasan.
Seorang penyokong Warisan tidak semestinya akan memilih calon STAR atau KDM, sama seperti penyokong BN atau PH tidak semestinya akan mengundi calon GRS hanya kerana parti-parti mereka mencapai persetujuan.
Oleh sebab itu, pemilihan calon yang benar-benar diterima oleh masyarakat tempatan akan menjadi antara faktor paling penting dalam PRU16.
Dalam masa yang sama, prestasi kerajaan akan menjadi penilaian utama pengundi.
GRS kemungkinan besar akan membawa naratif kestabilan dan pembangunan sebagai asas kempen. Kerajaan Sabah terus memperuntukkan dana yang besar kepada sektor jalan raya, bekalan air dan elektrik.
Bajet Negeri Sabah 2026 memperuntukkan lebih RM1.1 bilion kepada kementerian yang mengendalikan sektor-sektor tersebut.
Namun, peruntukan besar tidak semestinya memberikan keuntungan politik jika rakyat masih belum melihat perubahan dalam kehidupan seharian.
Masalah bekalan air, gangguan elektrik, jalan rosak dan pembangunan luar bandar yang tidak seimbang sudah menjadi isu lama di Sabah.
Jika GRS mampu menunjukkan perubahan yang nyata sebelum PRU16, gabungan itu mempunyai peluang untuk meyakinkan rakyat bahawa kestabilan politik dan kerjasama dengan kerajaan Persekutuan membawa hasil.
Sebaliknya, jika masalah tersebut berterusan, pembangkang boleh menggunakan rekod pemerintahan GRS sendiri untuk menyerang kerajaan.
Selepas beberapa tahun berada dalam kerajaan, semakin sukar bagi pemimpin untuk menyalahkan pentadbiran terdahulu atau pihak lain kerana rakyat akan menilai berdasarkan apa yang berlaku di bawah pemerintahan semasa.
Isu geran khas Sabah yang sering disebut sebagai hak 40 peratus juga boleh menjadi antara isu paling penting menjelang pilihan raya.
Perlembagaan Persekutuan menyediakan satu formula geran khas kepada Sabah di bawah Perkara 112C dan Jadual Kesepuluh.
Hajiji sebelum ini menyatakan bahawa rundingan dengan kerajaan Persekutuan masih berjalan dan Sabah sudah menerima bayaran interim RM1.5 bilion bermula tahun ini tanpa menggugurkan tuntutan terhadap hak yang lebih besar berdasarkan peruntukan Perlembagaan.
Jika kerajaan negeri berjaya mencapai satu penyelesaian yang jelas, kukuh dan boleh dipertahankan dari sudut Perlembagaan sebelum PRU16, GRS boleh menggunakannya sebagai bukti bahawa pendekatan rundingan dengan Putrajaya menghasilkan manfaat kepada Sabah.
Namun, jika isu tersebut terus berlarutan tanpa penyelesaian yang memuaskan, pembangkang mempunyai ruang untuk berhujah bahawa hubungan rapat dengan kerajaan Persekutuan belum menghasilkan kemajuan yang mencukupi terhadap salah satu tuntutan terbesar Sabah.
Oleh sebab itu, isu 40 peratus bukan sekadar perkara kewangan. Ia juga akan menjadi ukuran terhadap keberkesanan strategi politik GRS dalam berurusan dengan Putrajaya.
Dalam jangka panjang, persoalan yang lebih besar ialah sama ada GRS mampu berkembang menjadi sebuah blok wilayah yang benar-benar kuat seperti GPS di Sarawak.
Perbandingan itu sering dibuat kerana GPS mempunyai kedudukan yang sangat kukuh di Sarawak dan mampu berunding dengan kerajaan Persekutuan berdasarkan jumlah kerusi dan sokongan politik yang besar.
Namun, GRS masih belum mencapai kedudukan tersebut.
Politik Sabah masih lebih berpecah dan kompetitif. Warisan sahaja mempunyai 25 kerusi selepas PRN 2025, hanya empat kerusi kurang daripada GRS.
Untuk menjadi sebuah kuasa politik jangka panjang seperti GPS, GRS perlu melakukan lebih daripada sekadar membentuk kerajaan.
Gabungan itu perlu membina kesetiaan akar umbi yang lebih kuat, memperluaskan pengaruh ke semua wilayah Sabah, mempunyai sistem pemilihan calon yang tersusun, membangunkan penggantian kepimpinan yang stabil dan menghasilkan pencapaian dasar yang benar-benar dikaitkan dengan jenama GRS.
Dalam jangka pendek, GRS masih berada dalam kedudukan yang kuat. Selagi tidak berlaku perpecahan besar dalam gabungan atau kejatuhan mendadak keyakinan rakyat, GRS dijangka memasuki PRU16 sebagai antara kuasa politik paling kuat di Sabah.
Dalam tempoh tiga hingga lima tahun, GRS masih berpotensi mengekalkan kedudukannya sebagai pusat utama pemerintahan negeri jika ia dapat mengekalkan disiplin dalaman, menyelesaikan pembahagian kerusi dengan rakan politik, menunjukkan kemajuan dalam pembangunan dan mempertahankan hak Sabah dengan lebih berkesan.
Namun, tempoh lebih daripada lima tahun jauh lebih sukar untuk diramalkan.
Sabah mempunyai sejarah panjang perubahan kerajaan, perpecahan parti, pertukaran sokongan dan pembentukan pakatan baru dalam tempoh yang singkat.
GRS juga masih sangat berkait rapat dengan kepimpinan Hajiji. Pada satu tahap nanti, gabungan itu perlu membuktikan bahawa ia mampu melalui proses peralihan kepimpinan tanpa berpecah.
Jika sesebuah gabungan terlalu bergantung kepada seorang tokoh, kekuatannya boleh menjadi sementara. Sebuah institusi politik yang benar-benar mahu bertahan lama mesti mempunyai struktur yang mampu terus berfungsi selepas pemimpin utama sudah berundur.
Pengaruh GRS selepas PRU16 juga akan bergantung kepada keputusan pilihan raya di Semenanjung Malaysia.
Sekiranya tiada mana-mana gabungan di Semenanjung memperoleh majoriti jelas di Parlimen, wakil-wakil rakyat dari Sabah dan Sarawak boleh kembali memainkan peranan besar dalam pembentukan kerajaan Persekutuan.
Dalam keadaan seperti itu, blok Sabah yang tersusun boleh mempunyai kuasa tawar-menawar yang tinggi terhadap isu pembangunan, hasil negeri, autonomi pentadbiran dan perkara berkaitan Perjanjian Malaysia 1963.
Sebaliknya, jika satu gabungan di Semenanjung berjaya memperoleh majoriti tanpa memerlukan sokongan besar daripada Sabah dan Sarawak, kuasa tawar-menawar negeri-negeri Borneo boleh menjadi lebih rendah.
Ini bermaksud GRS boleh menjadi lebih kuat di Sabah tetapi kurang penting dalam pembentukan kerajaan Persekutuan.
Pada masa yang sama, GRS mungkin memenangi jumlah kerusi yang tidak terlalu besar tetapi menjadi sangat penting sekiranya keputusan PRU16 menghasilkan Parlimen tergantung.
Oleh itu, pengaruh GRS tidak boleh dinilai berdasarkan jumlah kerusi di Sabah sahaja. Kekuatan sebenar selepas PRU16 juga bergantung kepada keseimbangan kuasa di seluruh Malaysia.
Secara keseluruhannya, GRS sudah menunjukkan persediaan yang serius untuk menghadapi PRU16. Gabungan itu mempunyai kelebihan sebagai kerajaan, organisasi pilihan raya yang luas dan kemampuan untuk berunding dengan beberapa blok politik besar.
Namun, semua kelebihan tersebut belum cukup untuk mengatakan bahawa GRS sudah mempunyai dominasi politik yang kekal di Sabah.
PRN Sabah 2025 menunjukkan bahawa GRS masih boleh dicabar, khususnya jika pihak lawan berjaya mengurangkan perpecahan dan menyusun satu kerjasama yang lebih berkesan.
Masa depan GRS akhirnya tidak hanya ditentukan oleh berapa banyak parti yang sanggup bekerjasama dengannya.
Apa yang lebih penting ialah sama ada rakyat Sabah melihat perubahan yang nyata dalam kehidupan mereka, sama ada hak-hak Sabah dapat dipertahankan dengan lebih berkesan dan sama ada GRS boleh membuktikan dirinya sebagai sebuah institusi politik Sabah yang benar-benar stabil.
Persoalan menjelang PRU16 kini semakin jelas. Rakyat akan menilai sama ada GRS mampu memperbaiki masalah jalan raya, air dan elektrik, sama ada kerajaan negeri berjaya mencapai kemajuan dalam isu geran khas 40 peratus, sama ada hubungan dengan parti-parti Persekutuan membawa manfaat sebenar kepada Sabah dan sama ada gabungan itu mampu terus bertahan apabila satu hari nanti kepimpinan Hajiji berubah.
Buat masa ini, kelebihan politik masih berada di tangan GRS.
Namun, Sabah masih belum berada dalam keadaan di mana satu gabungan politik menguasai sepenuhnya keseluruhan negeri.
PRU16 berpotensi menjadi ujian besar yang menentukan sama ada GRS benar-benar sedang membina satu era dominasi politik wilayah yang lebih panjang, ataupun kekuatan yang dinikmati hari ini hanyalah satu lagi fasa dalam sejarah politik Sabah yang sentiasa berubah.
Post a Comment