Dokumen perisikan Amerika Syarikat merekodkan dakwaan Thailand bahawa Malaysia melatih pemberontak Muslim dari selatan negara itu, namun rekod Parlimen Malaysia, kajian sejarah dan dokumen Amerika yang dinyahrahsia menunjukkan dakwaan berkenaan tidak pernah dibuktikan secara muktamad.
KUALA LUMPUR, 6 Sept 2026: Satu dokumen perisikan Amerika Syarikat yang telah dinyahrahsia mendedahkan bahawa ribuan penduduk Muslim dari selatan Thailand melarikan diri ke Malaysia pada tahun 1981 ketika ketegangan keselamatan memuncak di kawasan sempadan kedua-dua negara.
Dokumen Central Intelligence Agency atau CIA bertajuk Islam and Politics: A Compendium, yang disediakan pada 1984, mencatatkan bahawa ribuan pelarian Muslim Thai memasuki Malaysia pada 1981 dan pihak Thailand ketika itu menuduh Malaysia melatih pemberontak Muslim Thai. CIA-RDP84S00927R000300110003-7.pdf
Bagaimanapun, penelitian terhadap rekod sejarah, dokumen kerajaan dan kajian akademik menunjukkan dua perkara dalam catatan CIA itu perlu dipisahkan dengan jelas.
Kemasukan besar-besaran penduduk Muslim Thai ke Malaysia pada 1981 memang disokong oleh pelbagai sumber bebas. Sebaliknya, dakwaan bahawa kerajaan Malaysia sendiri menjalankan program latihan untuk pemberontak Muslim Thai masih belum dapat dibuktikan berdasarkan dokumen yang tersedia kepada umum.
Kajian sejarah yang diterbitkan oleh penyelidik Universiti Malaya mendapati lebih 1,000 penduduk Melayu Islam dari kawasan selatan Thailand mula memasuki Kedah dan Perak pada awal 1981.
Jumlah itu kemudian meningkat sepanjang Mac dan April.
Sebahagian besar pelarian dipercayai berasal dari kawasan sekitar Betong dan kampung-kampung berhampiran sempadan, termasuk Rombong Ulu, Charok Ayam, Ban Charok, Susu dan Ban Kapeak.
Mereka dipercayai berjalan melalui laluan hutan sebelum memasuki kawasan seperti Sik, Baling, Kroh dan Grik.
Menjelang April 1981, jumlah keseluruhan pelarian dianggarkan sekitar 1,900 orang, termasuk mereka yang tinggal bersama saudara-mara atau penduduk tempatan dan tidak didaftarkan di pusat penempatan sementara.
Laporan Reuters ketika itu pula menyebut lebih 1,700 pelarian berada di Malaysia.
CIA dalam bahagian lain dokumen sama menganggarkan kira-kira 2,000 Muslim Thai telah melarikan diri ke Malaysia semasa operasi keselamatan di kawasan selatan Thailand.
Perbezaan angka antara 1,700, 1,900 dan kira-kira 2,000 dipercayai berpunca daripada kaedah pengiraan yang berbeza, terutama kerana sebahagian pelarian tidak tinggal di kem rasmi.
Krisis tersebut berlaku ketika kawasan sempadan Malaysia-Thailand berdepan beberapa konflik serentak.
Parti Komunis Malaya atau PKM masih mempunyai pangkalan dan kawasan operasi di selatan Thailand, khususnya sekitar kawasan hutan berhampiran sempadan.
Pada masa sama, gerakan pemisah Melayu Islam seperti Patani United Liberation Organisation atau PULO semakin aktif dalam memperjuangkan kepentingan masyarakat Melayu Islam di selatan Thailand.
PULO, yang ditubuhkan pada penghujung 1960-an, muncul sebagai salah satu pertubuhan pemisah paling berpengaruh pada zaman tersebut.
Persaingan antara PKM dan PULO untuk mendapatkan pengaruh dalam kalangan penduduk Melayu Islam sekitar Betong dipercayai menjadi antara faktor utama yang memburukkan keadaan keselamatan.
Sebahagian penduduk yang ditemu bual pada masa itu mendakwa mereka berdepan tekanan daripada pihak komunis, sementara pada masa yang sama bimbang dianggap sebagai penyokong gerakan pemisah oleh pihak berkuasa Thailand.
Keadaan itu menyebabkan masyarakat kampung berada dalam kedudukan yang amat sukar kerana mereka boleh dicurigai oleh beberapa pihak secara serentak.
Sebahagian pelarian mendakwa mereka meninggalkan kampung selepas merasakan keselamatan mereka tidak lagi terjamin.
Ada antara mereka turut mendakwa ancaman, intimidasi dan tekanan daripada kumpulan bersenjata menyebabkan mereka mengambil keputusan menyeberangi sempadan.
Namun kerajaan Thailand ketika itu menolak dakwaan bahawa operasi keselamatan kerajaan menjadi punca utama penghijrahan tersebut.
Pihak keselamatan Thailand menyatakan keadaan di kawasan itu turut dipengaruhi aktiviti komunis, PULO, kumpulan penyeludup serta penjenayah bersenjata.
Thailand kemudiannya menyiarkan pengumuman melalui radio dalam bahasa Thai, Melayu dan Cina bagi menggesa penduduk tidak meninggalkan kampung masing-masing.
Pasukan keselamatan Thailand turut memberikan jaminan bahawa tentera, polis dan Border Patrol Police akan melindungi penduduk.
Pada Jun 1981, pihak berkuasa Thailand juga menawarkan pengampunan kepada anggota serta penyokong PULO yang bersedia menyerahkan senjata.
Malaysia pada ketika itu mengambil pendekatan berhati-hati.
Kerajaan Malaysia memberikan perlindungan sementara, makanan dan bantuan kemanusiaan kepada pelarian melalui agensi kerajaan serta pertubuhan seperti Bulan Sabit Merah.
Sebahagian kanak-kanak pelarian turut diberikan pendidikan sementara, termasuk pembelajaran Bahasa Malaysia dan Bahasa Inggeris.
Bagaimanapun, kerajaan Malaysia berkali-kali menegaskan bahawa bantuan tersebut bersifat kemanusiaan dan tidak bermaksud Kuala Lumpur menyokong PULO atau perjuangan bersenjata di selatan Thailand.
Perkara itu penting kerana Thailand sejak sekian lama mencurigai kewujudan hubungan antara kumpulan pemisah selatan Thailand dengan individu atau rangkaian tertentu di Malaysia, khususnya di negeri-negeri berhampiran sempadan seperti Kelantan.
Hubungan kekeluargaan, agama, budaya dan bahasa antara masyarakat Melayu di kedua-dua belah sempadan sememangnya sangat rapat.
Namun simpati masyarakat atau hubungan antara individu tidak semestinya membuktikan penglibatan rasmi kerajaan Malaysia.
Rekod Parlimen Malaysia bertarikh 8 Jun 1981 memberikan gambaran jelas mengenai pendirian rasmi kerajaan pada ketika itu.
Dalam Dewan Rakyat, Dr Mahathir Mohamad, yang ketika itu merupakan Timbalan Perdana Menteri, ditanya mengenai dakwaan hubungan antara beberapa agensi kerajaan Malaysia dengan PULO.
Mahathir menyatakan bahawa Jabatan Perdana Menteri, Kementerian Dalam Negeri dan Kementerian Luar Negeri tidak mempunyai hubungan dengan PULO.
Beliau turut menegaskan bahawa Malaysia menganggap isu PULO sebagai urusan dalaman Thailand.
Kenyataan itu merupakan antara bukti primer paling penting dalam menilai dakwaan bahawa kerajaan Malaysia secara rasmi membantu gerakan pemisah selatan Thailand.
Namun, seperti mana-mana penafian kerajaan mengenai isu keselamatan atau operasi sulit, kenyataan tersebut membuktikan pendirian rasmi Malaysia tetapi tidak dengan sendirinya mampu menjelaskan setiap kemungkinan hubungan tidak rasmi yang mungkin berlaku di kawasan sempadan.
Perkara paling penting dalam membaca dokumen CIA ialah memahami cara ayat tersebut ditulis.
CIA tidak menyatakan bahawa agensi perisikan Amerika Syarikat sendiri telah membuktikan Malaysia melatih pemberontak.
Sebaliknya, dokumen itu menyatakan bahawa pihak Thailand “charged Malaysia”, iaitu menuduh Malaysia melatih pemberontak Muslim Thai.
Dalam bahagian berasingan mengenai Thailand, CIA pula menyatakan kumpulan pemisah dipercayai menerima perlindungan di Malaysia dan mungkin mempunyai hubungan dengan PAS.
Namun, apabila CIA membincangkan latihan ketenteraan kepada pemisah, dokumen itu menyebut Libya sebagai negara yang disyaki memberikan bantuan dan latihan, sementara sebahagian anggota pemberontak dilaporkan menerima latihan di Syria dengan penglibatan Palestine Liberation Organization atau PLO.
Sekiranya CIA telah mempunyai bukti kukuh mengenai latihan yang dianjurkan oleh kerajaan Malaysia, perkara itu sepatutnya muncul sebagai penemuan perisikan yang lebih terperinci, termasuk siapa yang terlibat, lokasi latihan atau agensi bertanggungjawab.
Maklumat sedemikian tidak terdapat dalam dokumen berkenaan.
Dakwaan terhadap Malaysia sebenarnya bukan bermula dengan krisis pelarian 1981.
Satu kajian kerajaan Amerika Syarikat yang dinyahrahsia dan disediakan pada 1972 sudah merekodkan bahawa pegawai wilayah serta daerah di selatan Thailand percaya Malaysia membantu gerakan pemisah.
Namun penulis laporan tersebut menyatakan tidak terdapat bukti yang menyokong dakwaan penglibatan rasmi kerajaan Malaysia.
Keadaan ini menunjukkan bahawa hubungan Malaysia-Thailand ketika itu diwarnai dengan rasa curiga dua hala.
Thailand bimbang Malaysia menjadi tempat perlindungan gerakan pemisah Melayu Islam.
Malaysia pula bimbang Thailand tidak cukup tegas mengambil tindakan terhadap anggota Parti Komunis Malaya yang menggunakan wilayah selatan Thailand sebagai kawasan perlindungan dan operasi.
Dengan kata lain, kedua-dua negara berdepan kumpulan pemberontak yang menggunakan kawasan sempadan sebagai ruang pergerakan.
Terdapat bukti sejarah bahawa anggota atau penyokong PULO mempunyai jaringan sosial dan politik di Malaysia.
Kajian akademik turut mencatatkan kewujudan aktiviti organisasi PULO di kawasan Kelantan, termasuk sekitar Tumpat.
Sebahagian ahli politik dan masyarakat Melayu di Malaysia juga menunjukkan simpati terhadap nasib masyarakat Melayu Islam di selatan Thailand.
Namun terdapat perbezaan besar antara memberi perlindungan kepada individu, mempunyai hubungan politik, menyampaikan bantuan tidak rasmi atau membenarkan seseorang tinggal di Malaysia dengan menjalankan program latihan ketenteraan yang ditaja kerajaan.
Setakat dokumen yang telah diteliti, tiada arahan kabinet, rekod ketenteraan, senarai jurulatih, lokasi kem latihan, peruntukan kewangan atau dokumen operasi kerajaan Malaysia yang membuktikan kerajaan Persekutuan secara rasmi melatih pemberontak Muslim Thai pada 1981.
Oleh itu, dakwaan tersebut masih perlu diklasifikasikan sebagai dakwaan sejarah yang belum dibuktikan secara muktamad.
Menjelang penghujung April 1981, sebahagian pelarian mula kembali ke Thailand selepas kerajaan Thailand memberikan jaminan keselamatan.
Jumlah pelarian di Malaysia kemudian berkurangan secara berperingkat.
Pada awal Julai, laporan ketika itu menunjukkan majoriti daripada lebih 1,700 pelarian telah kembali.
Menjelang September, hanya sebahagian kecil dipercayai masih berada di Malaysia.
Walaupun krisis itu akhirnya reda, punca lebih besar yang melibatkan identiti Melayu Patani, hubungan dengan kerajaan pusat Thailand, ketidakseimbangan pembangunan dan konflik bersenjata di wilayah selatan tidak pernah hilang sepenuhnya.
Krisis 1981 memperlihatkan dilema besar yang dihadapi Kuala Lumpur.
Pada satu pihak, Malaysia memerlukan kerjasama tentera dan keselamatan Thailand untuk memerangi PKM yang beroperasi dari wilayah selatan Thailand.
Pada pihak lain, masyarakat Melayu di Malaysia mempunyai hubungan sejarah, budaya dan agama yang sangat dekat dengan masyarakat Melayu Islam di Patani, Yala, Narathiwat dan kawasan sekitarnya.
Sebarang tindakan yang dilihat terlalu keras terhadap pelarian Melayu Islam berpotensi menimbulkan reaksi dalam negara.
Sebaliknya, bantuan yang terlalu terbuka kepada kumpulan pemisah pula berisiko merosakkan hubungan Malaysia-Thailand.
Malaysia akhirnya memilih pendekatan yang membezakan bantuan kemanusiaan kepada orang awam daripada sokongan politik atau ketenteraan kepada PULO.
Kajian terhadap dokumen CIA, rekod Parlimen Malaysia, laporan media zaman tersebut dan penyelidikan sejarah menunjukkan bahawa krisis 1981 memang berlaku dan melibatkan jumlah pelarian yang besar.
Secara munasabah, sekitar 1,700 hingga 1,900 orang Melayu Islam dari selatan Thailand memasuki Malaysia, manakala CIA kemudian memberikan anggaran sekitar 2,000 orang.
Begitu juga, memang benar pihak Thailand pada ketika itu menuduh atau mengesyaki Malaysia membantu kumpulan pemisah Muslim.
Tetapi berdasarkan bukti yang tersedia setakat ini, tidak wajar untuk menyatakan sebagai fakta bahawa kerajaan Malaysia telah terbukti melatih pemberontak Muslim Thai.
Ayat yang lebih tepat ialah bahawa Thailand membuat tuduhan terhadap Malaysia, sementara Kuala Lumpur menafikan penglibatan rasmi dan bukti dokumentari yang membuktikan program latihan kerajaan Malaysia masih belum ditemui.
Krisis 1981 bukan sekadar cerita mengenai pelarian atau pemberontakan. Ia memperlihatkan kerumitan sempadan Malaysia-Thailand ketika Perang Dingin, apabila konflik komunis, perjuangan Melayu Patani, hubungan etnik merentas sempadan dan kepentingan keselamatan dua negara bertembung dalam satu kawasan yang sama.
Bagi memahami sejarah tersebut dengan adil, tuduhan, fakta dan bukti perlu sentiasa dipisahkan dengan jelas.
Post a Comment